ابهررود رودخانه‌ای که دیگر رودخانه نیست!
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا»؛ ابهررود یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های طبیعی و تاریخی منطقه ابهر است که نقش انکارناپذیری در شکل‌گیری تمدن، رونق کشاورزی و توسعه زندگی اجتماعی این منطقه داشته است؛ اما امروز، به‌دلیل مداخلات انسانی، ساخت‌وسازهای حاشیه‌ای و بی‌توجهی به حفظ محیط طبیعی، بخش مهمی از ظرفیت‌های این رودخانه از بین رفته است.
بیشتر بخوانید
به گفته استاد حسن نظم‌ده، تاریخ هر منطقه در بستر جغرافیای آن شکل می‌گیرد و رشد می‌کند. ابهررود نیز از دیرباز با طبیعت، فرهنگ و اقتصاد منطقه پیوند داشته و زمین‌های حاصلخیز این محدوده از نعمت آب آن بهره‌مند بوده‌اند.
سرمایه‌های هر شهر تنها به منابع مالی و ساختمان‌ها محدود نمی‌شود، بلکه منابع طبیعی، دانش و تجربه نسل‌های گذشته و اعتبار تاریخی شهر را نیز در بر می‌گیرد. حفاظت از این سرمایه‌ها، یکی از شاخص‌های توسعه پایدار و نشانه مسئولیت‌پذیری شهروندان و مدیران شهری است.
ابهررود در گذشته، علاوه بر آبیاری زمین‌های کشاورزی، آب مورد نیاز انسان‌ها و دام‌ها را تأمین می‌کرد و در فعالیت‌هایی مانند چرخش آسیاب‌های آبی، شست‌وشو و صنایع دستی نقش داشت. هرچند این رودخانه در دوره‌های پربارش با سیلاب‌های شدید همراه می‌شد، اما اهمیت آن در حیات منطقه انکارناپذیر بود.
بررسی تصاویر و اسناد تاریخی نشان می‌دهد که از حدود ۷۰ سال گذشته، مداخلات عمرانی در حریم رودخانه افزایش یافته است. ساخت پل‌هایی با دهانه محدود و ایجاد دیواره‌های سنگی در حاشیه آن، به‌تدریج چهره طبیعی ابهررود را تغییر داده و آن را به مسیری شبیه کانال تبدیل کرده است. پل‌های بلوار طالقانی، معلم، تمدن و انقلاب از جمله سازه‌هایی هستند که ضرورت بررسی وضعیت ایمنی و ظرفیت عبور سیلاب در آن‌ها مطرح است.
محدود شدن حریم رودخانه و گسترش ساخت‌وسازها، علاوه بر کاهش زیبایی بصری، فرصت ایجاد فضاهای عمومی مانند پیاده‌راه‌ها، مسیرهای دوچرخه‌سواری، فضاهای ورزشی و گردشگری و آب‌نماهای شهری را نیز محدود کرده است. احداث بناها و تأسیسات در نزدیکی رودخانه و قطع درختان حاشیه آن، نگرانی‌ها درباره تخریب بیشتر این سرمایه طبیعی را افزایش داده است.
از سوی دیگر، کاهش جریان آب و تبدیل بستر رودخانه به محلی برای عبور فاضلاب و انباشت آلودگی، مشکلات زیست‌محیطی و بهداشتی متعددی ایجاد کرده است. انتشار بوی نامطبوع، افزایش حشرات و جوندگان و تهدید پوشش گیاهی، از پیامدهایی است که ضرورت ساماندهی و احیای این رودخانه را دوچندان می‌کند.
پارک پردیس ساحلی ابهررود نیز که طی دهه‌های گذشته برای بهره‌مندی شهروندان ایجاد شده، به گفته شهروندان و دوستداران محیط‌زیست، با روند تخریب و کاهش کیفیت فضای سبز مواجه است. حفظ این محدوده نیازمند برنامه‌ریزی مستمر، جلوگیری از تخریب درختان و صیانت از حریم رودخانه است.
بی‌تردید، احیای ابهررود تنها با اقدامات مقطعی محقق نمی‌شود، بلکه به برنامه‌ای جامع برای مدیریت فاضلاب، حفاظت از حریم قانونی رودخانه، بازنگری در ساخت‌وسازهای اطراف، توسعه فضای سبز و بررسی فنی پل‌ها و مسیر عبور سیلاب نیاز دارد.
در نهایت، ابهررود میراثی طبیعی و تاریخی است که از نسل‌های گذشته به ما رسیده و باید برای نسل‌های آینده حفظ شود. شهروندان و مدیران شهری ابهر در برابر نگهداری از این سرمایه عمومی مسئولیت دارند و مطالبه‌گری مردم، نظارت مؤثر و اجرای برنامه‌های اصولی می‌تواند زمینه بازگشت حیات و زیبایی را به این رودخانه فراهم کند.
نویسنده: بهزاد آهنگری، کارشناس مدیریت شهری.
انتهای خبر/