صنایع دستی ماهنشان قربانی نبود شبکه فروش

به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا»؛ هنر صنایع دستی در شهرستان ماهنشان، فراتر از یک پیشه سنتی، رگ حیاتی اقتصاد روستایی و جلوه‌گاه هویت بومی این دیار است.

بیشتر بخوانید

• جهش تولید صنایع دستی با همت بانوان ماهنشان

 از گلیم‌بافی گرفته تا سفالگری و هنرهای تزئینی، این ظرفیت‌ها پتانسیل بالایی برای اشتغال‌زایی خانگی و توانمندسازی بانوان دارند.

با این وجود، بحران فروش به پاشنه آشیل این هنر تبدیل شده است، هنرمندان ماهنشانی با وجود توانمندی در تولید، در حلقه مفقوده عرضه به بن‌بست رسیده‌اند. نبود تاجران فعال، عدم حضور برندهای ملی در منطقه و دست‌درازی واسطه‌ها باعث شده تا دسترنج ماه‌ها تلاش هنرمندان، با قیمتی بسیار اندک به فروش برسد.

 در کنار این، گرانی مواد اولیه، حاشیه سود را به حداقل رسانده و اشتیاق فعالان این حوزه را با تردید مواجه کرده است.

برای نجات این میراث، باید از رویکرد سنتی عبور کرد. ایجاد شبکه فروش متمرکز، بازاریابی نوین، حمایت از برندسازی و اتصال مستقیم کارگاه‌های روستایی به بازارهای ملی و صادراتی، ضرورت امروز است. 

بدون تکمیل زنجیره ارزش و فروش، صنایع دستی ماهنشان همچنان در سایه باقی می‌ماند و این ثروت بالقوه، راهی به سوی توسعه اقتصادی منطقه نخواهد یافت.

دلسردی هنرمندان ماهنشان از نبود بازار فروش

بانو فاطمه عزیزی، از بانوان فعال و مربیان صنایع دستی در ماهنشان، با تأکید بر اهمیت این مدل اشتغال گفت: صنایع دستی و کار در محیط خانه برای ما بانوان موهبتی است که چند مزیت همزمان دارد، از یک سو به چرخه تولید کشور کمک می‌کنیم و از صرفه اقتصادی آن بهره‌مند می‌شویم، و از سوی دیگر می‌توانیم بدون دغدغه، به مدیریت خانه و تربیت فرزندانمان بپردازیم.

وی در ادامه ضمن قدردانی از نقش اداره میراث فرهنگی ماهنشان در تسهیل مسیر، عنوان کرد: حمایت‌های صورت گرفته در زمینه اعطای تسهیلات بانکی، قدم مثبتی بود که توانست بخشی از دغدغه‌های اولیه تولیدکنندگان را مرتفع سازد.

این بانوی هنرمند ادامه داد: با وجود این ظرفیت‌ها، سایه‌ سنگین چالش‌ها بر سر این هنر کهن گسترده شده است. 

وی با اشاره به حلقه مفقوده فروش، یادآور شد: در ماهنشان، دغدغه ما دیگر فقط تولید نیست، بلکه فروش است، وضعیت بازار صنایع دستی مطلوب نیست و اگر چاره‌ای برای این امر اندیشیده نشود، انگیزه هنرمندان به شدت تضعیف خواهد شد. عزیزی خاطرنشان کرد: هنرمندی که با عشق و حوصله، ماه‌ها وقت خود را صرف خلق یک اثر می‌کند، وقتی در مرحله نهایی با عدم فروش یا قیمت‌های غیرواقعی دلالان مواجه می‌شود، دچار دلسردی می‌شود.

عزیزی با اشاره به اینکه علاوه بر رکود بازار، رشد سرسام‌آور قیمت مواد اولیه، گلوگاه حیات این هنر است، مطرح کرد: نوسانات بازار در تأمین نخ، پشم و رنگ‌های طبیعی، حاشیه سود بافندگان را به حداقل رسانده است، عملاً تعادلی میان زمان صرف شده برای تولید و قیمت پرداختی در بازار وجود ندارد، این نابرابری، بقای این حرفه را در معرض تهدید قرار داده است.

صنایع دستی ماهنشان نیازمند برندسازی

بانو رضائی، از فعالان عرصه صنایع دستی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا» گفت: صنایع دستی در شهرستان ماهنشان، بیش از آنکه یک فعالیت اقتصادی باشد، امتداد روح فرهنگ و هویت بومی این دیار است. 

وی با اشاره به اینکه هنر گلیم‌بافی که در فضای گرم خانه‌های ماهنشان توسط بانوان هنرمند جان می‌گیرد، اظهار داشت: امروز پتانسیل بالایی برای اشتغال‌زایی دارد، با این حال، تداوم این میراث درگیر چالش‌های عمیقی است که تنها با شعار و تسهیلات خرد رفع نخواهد شد.

این بانو هنرمند، به حلقه مفقوده فروش اشاره کرد و گفت: معضل اصلی در بازاریابی و واسطه‌گری ریشه دارد. 

وی تصریح کرد: هنرمندان به دلیل فقدان دسترسی مستقیم به بازارهای مصرف و نبود بسترهای فروش آنلاین یا نمایشگاهی استاندارد، ناچارند دسترنج ماه‌ها تلاش خود را با قیمتی ناچیز به دلالان بسپارند، در این چرخه معیوب، سود اصلی به جیب واسطه‌ها می‌رود و ارزش واقعی اثر، نادیده گرفته می‌شود.

رضائی با اشاره به اینکه مشکل تنها در فروش نیست، گفت: بلکه در عدم شناخت ذائقه مشتری مدرن است، فقدان برندسازی حرفه‌ای باعث شده تا تولیدات اصیل ماهنشان در رقابت نابرابر با کالاهای ماشینی و ارزان‌قیمت مشابه، مهجور بمانند.

 وی خاطرنشان کرد: محصولات صنایع دستی ایران، برای زنده ماندن در بازار امروز، نیازمند هویت بصری و بسته‌بندی‌های نوین هستند؛ چیزی که فعلاً در صنعت صنایع دستی این منطقه جای آن خالی است.

این بانوی هنرمند یادآور شد: یکی دیگر از چالش‌های بنیادین، نبود امنیت شغلی است.

 وی تاکید کرد: بافندگی در بسیاری از نقاط، نه به عنوان یک شغل رسمی، بلکه یک فعالیت جانبی تلقی می‌شود که فاقد پوشش‌های حمایتی نظیر بیمه و خدمات تأمین اجتماعی است. 

رضائی با اشاره به اینکه هنرمندی که آینده شغلی‌اش تضمین نیست، چگونه می‌تواند با تمام توان برای ارتقای کیفیت آثارش وقت بگذارد؟ اظهار داشت: برای نجات گلیم‌بافی ماهنشان، باید از دایره محدودیت خارج شد.

نجفعلی عزیزی، رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان ماهنشان، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا» در تشریح وضعیت این حوزه گفت: رشته‌های شاخص صنایع دستی از جمله گلیم، سفالگری، معرق‌کاری و انگشترسازی با سنگ‌های قیمتی در سطح شهرستان فعال هستند.

 وی با اشاره به پیش‌بینی اعتبارات مشاغل خانگی و پرداخت تسهیلات در این بخش، هدف غایی آن را توسعه کمی و کیفی تولید» عنوان کرد و ابراز امیدواری کرد با این حمایت‌ها، رونق تولید صنایع دستی محقق شود.

نبود تاجرهای فعال در صنایع دستی ماهنشان

رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان ماهنشان، عنوان کرد: با این حال، نقطه عطف سخنان عزیزی، اذعان به یک بحران جدی و ساختاری در بخش بازاریابی بود.

 وی تصریح کرد: پس از تولید و پیشرفت در زمینه تولید، اکنون به مرحله فروش رسیده‌ایم و واقعاً در این حوزه مشکل داریم؛ نه تاجری در این زمینه فعال است، نه فروشگاهی برای عرضه صنایع دستی وجود دارد و نه شخص شاخصی که بخواهد و بتواند در این عرصه فعالیت کند.

به گفته عزیزی، یکی از مهم‌ترین مشکلات شهرستان این است که کارگاه‌ها و مراکز تولیدی، هیچ مرکز یا بخش مطمئنی برای عرضه محصولات خود ندارند و به همین دلیل، گاه ناچارند تولیداتشان را با قیمتی پایین‌تر از ارزش واقعی به فروش برسانند.

وی، در واکنش به طرح ایجاد بازارچه‌های صنایع دستی، نگاهی واقع‌بینانه دارد.

رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان ماهنشان، ایجاد بازارچه‌های موقت و دائم مستلزم حضور گردشگران و مسافران خارج از استان است، در حالی که بزرگ‌ترین مشکل ماهنشان، دوری از کریدورهای اصلی و جاده‌های ترانزیتی است و میزان مراجعه به این شهرستان بسیار کم است. 

وی تأکید کرد: بازارچه‌ای که مراجعه‌کننده نداشته باشد، فقط دلسردی هنرمند را در پی دارد و بحث بازارچه‌های فروش در ماهنشان، به تنهایی جواب نمی‌دهد.

عزیزی در پایان از فعالان حوزه صنایع دستی و صادرات در مرکز استان دعوت کرد تا با نگاهی اقتصادی و بلندمدت به شهرستان ماهنشان مراجعه کرده و در جهت سرمایه‌گذاری و توسعه فروش این هنرهای اصیل اقدام کنند.

 وی تأکید کرد: رونق پایدار صنایع دستی ماهنشان، در گروی اتصال این ظرفیت‌های غنی به بازارهای واقعی و شبکه‌های توزیع استانی و ملی است، اتصالی که اگر برقرار نشود، هنر این دیار در حلقه بسته تولید بی‌بازار، اسیر و مظلوم خواهد ماند.

زمان آن رسیده است شرایط بازاریابی حرفه‌ای و برندسازی برای صنایع دستی شهرستان ماهنشان فراهم شود.

 با اتصال هوشمندانه کارگاه‌های ماهنشان به بازارهای ملی و صادراتی، می‌توان این میراث گرانبها را از فراموشی نجات داد و صنایع دستی را به پیشران اصلی توسعه و اشتغال‌زایی پایدار در این شهرستان تبدیل کرد.