شهرسازی باید از طبیعت بیاموزد
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا»؛ گاهی انسان دلش می‌خواهد برای مدتی از هیاهوی شهر فاصله بگیرد؛ به جایی برود که صدای جریان آب را بشنود، کوه‌ها را تماشا کند، زیر سایه درختی بنشیند و لحظاتی آرامش را تجربه کند. اما پرسش اینجاست که چرا با وجود برخورداری از امکانات فراوان شهری، همچنان آرامش را در مکان‌هایی جست‌وجو می‌کنیم که از نظر امکانات، بسیار ساده‌تر از شهر هستند؟ پاسخ شاید در روستا و پیوند عمیق آن با طبیعت نهفته باشد.
بیشتر بخوانید
من به‌عنوان یک مهندس شهرساز، همواره به این موضوع فکر کرده‌ام که چه چیزی روستا را تا این اندازه آرامش‌بخش می‌کند. وقتی به روستا نگاه می‌کنیم، کوه‌ها، تپه‌ها، رودخانه‌ها، دشت‌ها و شیب‌های طبیعی زمین را می‌بینیم که با نظمی شگفت‌انگیز در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. به باور من، خداوند بهترین معمار و آفریننده زیبایی‌هاست و طبیعت جلوه‌ای از این معماری بی‌نظیر به شمار می‌رود.
ما انسان‌ها شهرها را ساخته‌ایم، خیابان‌ها را گسترش داده‌ایم، مسیرها را تغییر داده‌ایم، زمین‌ها را قطعه‌بندی کرده و ساختمان‌های متعددی بنا کرده‌ایم؛ اما آیا در این میان، به‌اندازه کافی خود انسان و فطرت او را شناخته‌ایم؟ آیا شهرهای ما متناسب با نیازهای روحی، اجتماعی و طبیعی انسان شکل گرفته‌اند؟
شاید یکی از دلایل آرامش روستا همین پیوند عمیق‌تر با طبیعت و فطرت انسان باشد. در روستا، انسان همچنان آسمان را می‌بیند، صدای آب را می‌شنود، کوه‌ها را تماشا می‌کند و ارتباط مستقیم‌تری با زمین دارد. از این منظر، دلتنگی انسان شهری برای روستا را می‌توان نوعی دلتنگی برای بخش فراموش‌شده‌ای از فطرت انسانی دانست؛ بخشی که در هیاهوی زندگی مدرن گاهی به حاشیه می‌رود.
از همین رو، شهرسازی آینده باید دست‌کم بر سه اصل اساسی استوار باشد. نخست، طبیعت نباید از شهر حذف شود، بلکه باید به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره شهروندان تبدیل شود. فضای سبز، رودخانه‌ها، درختان و عناصر طبیعی باید در متن طراحی شهری قرار گیرند، نه اینکه صرفاً به‌عنوان عناصر تزئینی به آن‌ها نگاه شود.
دوم، شهر نباید صرفاً بر اساس خودرو، ساختمان و ملاحظات اقتصادی طراحی شود. انسان و نیازهای روحی، روانی و اجتماعی او باید در مرکز برنامه‌ریزی شهری قرار گیرد. شهری موفق است که علاوه بر تأمین امکانات و خدمات، زمینه آرامش، تعامل اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان را فراهم کند.
سوم، باید از طبیعت و معماری الهی آن درس بگیریم. به‌جای تلاش برای غلبه بر طبیعت و تغییر بی‌رویه آن، لازم است با ویژگی‌های طبیعی زمین هماهنگ شویم و از ظرفیت‌های محیطی در طراحی شهرها بهره ببریم.
شاید رسالت شهرسازی تنها ساخت خیابان‌ها، ساختمان‌ها و توسعه کالبدی شهر نباشد؛ بلکه مهم‌تر از آن، خلق محیطی است که انسان بتواند در آن با طبیعت، دیگران و حتی با خویشتن خویش آشتی کند.
خداوند بهترین معمار است؛ شاید اکنون زمان آن رسیده باشد که ما نیز در معماری شهرهایمان، بیش از گذشته از او و نظم شگفت‌انگیز آفرینش بیاموزیم.
نویسنده: محسن برجی، کارشناس ارشد مدیریت شهری.
انتهای خبر/