انزوای اجتماعی رهآورد دسترسی زودهنگام به فناوری

زهرا ملکی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا»؛ با اشاره به اینکه امروزه ضریب نفوذ فناوری به شکلی نگران‌کننده تغییر یافته و دسترسی کودکان زیر پنج سال به گوشی‌های هوشمند به اوج خود رسیده است، گفت: ابزاری که روزگاری تنها در اختیار بزرگسالان بود، اکنون به همبازی و پستانک دیجیتال خردسالان بدل شده است. 

بیشتر بخوانید

• فناوری نوین کلید تولید پایدار محصولات کشاورزی

وی با اشاره به اینکه از دیدگاه روانشناسی رشد، پنج سال نخست زندگی دوره طلایی شکل‌گیری ساختار عصبی، هوش هیجانی و مهارت‌های ارتباطی است، عنوان کرد: اما وابستگی افراطی و زودهنگام به نمایشگرها، این روند زیستی و روانی حساس را با بحرانی جدی و خاموش مواجه می‌سازد.

این کارشناس با بیان اینکه تحلیل‌های روانشناختی نشان می‌دهد تصاویر پرشتاب و محرک‌های صوتی شدید، مدار پاداش و سیستم ترشح دوپامین مغز را دچار تحریک مفرط می‌کنند، اظهار داشت: در نتیجه، کودک به این حجم بالای محرک‌های دیجیتال اعتیاد رفتاری پیدا کرده و در محیط‌های واقعی احساس کسالت، اضطراب و بی‌قراری بروز می‌دهد. 

وی خاطرنشان کرد: پیامد مستقیم این روند، کاهش چشمگیر دامنه توجه پایدار، اختلال در تمرکز، ضعف در کنترل تکانه و افت عملکردهای اجرایی مغز مانند خودمهارگری و حل مسئله در سال‌های بعدی رشد است.

ملکی با اشاره به اینکه علاوه بر این، دسترسی آسان و استفاده مداوم از گوشی، فرصت تعاملات کلامی دوسویه و ارتباط چهره‌به‌چهره با والدین را به حاشیه می‌برد. روانشناسان کودک تأکید می‌کنند عدم دریافت سرنخ‌های عاطفی و بیانی در سال‌های ابتدایی، به تأخیر در گفتار، افت همدلی و نشانه‌های انزوای اجتماعی یا رفتارهای شبه‌اوتیسمی دامن می‌زند، یادآور شد: همچنین اتکای والدین به نمایشگر برای آرام کردن کودک، مانع اصلی شکل‌گیری مهارت حیاتی خودآرام‌بخشی و تاب‌آوری عاطفی است.

وی بیان کرد: کودک یاد نمی‌گیرد با ناکامی و هیجانات منفی خود روبرو شود و رفتارهای پرخاشگرانه از خود نشان می‌دهد.

این کارشناس عنوان کرد: آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها پیرامون محدودسازی دسترسی و جایگزینی نمایشگرها با بازی‌های حسی، حرکتی و تعاملات واقعی، یک ضرورت فوری در ارتقای سلامت روان جامعه به شمار می‌آید.