تعزیه، حلقه اتصال نسلها با عاشورا
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ تعزیه، این آئین دیرینه و هنر مقدس، از دیرباز تاکنون چون آینهای تمامنما، حماسه کربلا را در جان و زبان مردم این سرزمین بازتاب داده است. آنچه این میراث گرانسنگ را از یک نمایش مذهبی فراتر برده، پیوند عمیق آن با باورها، هویت و زندگی روزمره مردمانی است که هر کدام به سهم خود، این راه را پاس داشتهاند. از خطّه صائینقلعه تا دیار زنجان، تعزیه نه فقط روایتگر واقعهای تاریخی، که زمزمهای عاشقانه، پشتوانهای معنوی و حلقهای ناگسستنی میان نسلها بوده است.
بیشتر بخوانید
تعزیهسرای صائینقلعه؛ میراثی صدساله در دست جوانان
نبیاله زرینه، پیرغلام اهلبیت (ع) و پیشکسوت تعزیهخوانی در شهر صائینقلعه، متولد ۱۳۳۱ و فعال در این عرصه از دهه ۱۳۴۰ در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ با اشاره به جایگاه رفیع تعزیه در هویت فرهنگی این دیار، بر ضرورت انتقال اصیل این میراث به نسل جوان تأکید کرد.
وی که سابقه نقشآفرینی در شخصیتهای محوری عاشورایی همچون حضرت ابوالفضلالعباس (ع)، حضرت زینب کبری (س) و حضرت علیاکبر (ع) را در کارنامه دارد و از حافظان تاریخ اهل بیت (ع) به شمار میرود، تعزیه را آیینه تمامنمای عشق حسینی توصیف کرد و گفت: این هنر آئینی از دوره صفویه تا امروز، واقعه کربلا را برای مردمانی که عمدتاً سواد مکتوب نداشتند، به زبانی نمایشی، ملموس و تأثیرگذار روایت کرده و جلوگاه ارادت به سیدالشهدا (ع) بوده است.
پیشکسوت تعزیهخوانی در شهر صائینقلعه با اشاره به نفوذ ریشهدار این هنر در بافت زندگی روزمره، افزود: بسیاری از ابیات تعزیه در هنگام کار و معیشت زمزمه میشود و باور عمیق مردم به تعزیهخوانان، که آنان را مشمول عنایت الهی میدانند، گویای پیوند عرفانی و معنوی این سنت با جامعه است. دعوت از گروههای تعزیه به منازل و نجوای ابیات آن در کوچهپسکوچههای زندگی، نشان از تاروپود تنیده این آیین با روح جمعی دارد.
وی تعزیه را فراتر از یک نمایش مذهبی توصیف و تصریح کرد: این هنر در برهههای سرنوشتساز تاریخی، بهویژه دوران دفاع مقدس، مایه امید و ایستادگی بود. یاد عاشورا پشتوانه روحی مردم قرار گرفت و خانوادههای معظم شهدا با تأسی به صبر حضرت زینب (س)، داغ فراق را تحمل کردند. محرم و صفر همواره حیاتبخش اسلام ناب بوده و تعزیه نیز به مثابه میراثی گرانسنگ، همچنان گرامی داشته میشود. مجالس تعزیه، محل تلاقی اشک و عبادت است؛ جایی که دیدهها میگرید و دلها به نور معرفت روشن میشود.
زرینه با اشاره به سابقه کهن گروه تعزیهخوانی حضرت ابوالفضل (ع) صائینقلعه، اظهار داشت: این گروه با قدمتی 100 ساله، هر ساله در دهه اول محرم، میزبان هزاران نفر از دلدادگان اهلبیت (ع) در حسینیه و تعزیهسرای حضرت ابوالفضل (ع) این شهر است. اجرای نمایشهای تعزیه در شهرها و روستاهای مختلف استان زنجان، شهرستان بوئینزهرا در استان قزوین و نیز حضور در همایشهای ملی در استانهای اصفهان، فارس و تهران، از دیگر فعالیتهای این گروه بوده است.
وی یاد و خاطره پیشکسوتان فقید این گروه از جمله مرحومان مغفوران؛ حاج ولیاله حاجیحسینی، حاج اکبر محبی، حاج علی ادیب، حاج شوذب امیری، حاج نشانعلی جعفری، حاج محمدعلی نوروزی و سایر پیرغلامان را گرامی داشت و تأکید کرد: در راستای تحویل مسئولیتها به جوانان و آشناسازی آنان با فرهنگ اهل بیت (ع)، هماکنون تمام امور جاری و اداری این تعزیهسرا با حضور مؤثر جوانان مؤمن و خداجوی شهر صائینقلعه و با راهنمایی پیشکسوتان مدیریت میشود.
پیشکسوت تعزیه صائینقلعه، شناسایی و حمایت از استعدادهای جوان و پذیرش حضور پرشور آنان را از بایستههای بالندگی این هنر دانست و یادآور شد: آموزش اصولی و دقیق شبیهخوانی به نوجوانان و جوانان، نهتنها آنان را در برابر هجمههای فرهنگی مصون میسازد، بلکه زمینهساز تداوم اصیل این میراث خواهد بود. پرهیز از هرگونه تحریف در متون و دقت نظر در اجرا، ضامن بقاء اصالت این نمایش مذهبی است.
وی با اشاره به ظرفیتهای بینظیر شهر صائینقلعه، افزود: این شهر با وجود پنج آستان مقدس امامزادگان یعقوب، یحیی، عبدالله، قاسم و سارا (علیهمالسلام) و نیز برخورداری از حسینیه و تعزیهسرای حضرت ابوالفضل(ع)، مساجد، تکایا، هیئات مذهبی و تشکلهای دینی، ظرفیت میزبانی سوگوارههای ملی و فراملی را دارد.
زرینه با تأکید بر ضرورت برنامهریزی فرهنگی هوشمندانه برای ارتقاء تعزیه، خاطرنشان کرد: تربیت شبیهخوانان جوان، بهکارگیری ظرفیت هنر برای ترویج ارزشهای اخلاقی و اعتلای محتوای مجالس، در اولویت قرار دارد. تعزیه در صائینقلعه، نماد ایستادگی و هویت فرهنگی است. با همت همگانی، دقت در برگزاری آئینها و انتقال صحیح این گنجینه به آیندگان، این میراث ماندگار، الهامبخش وحدت، صبر و فداکاری در نسلهای بعدی خواهد بود و افق فرهنگی استان را روشنتر میسازد.
تعزیه، سدی در برابر تهاجم فرهنگی
جعفر محمدی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ با تأکید بر جایگاه رفیع فرهنگ عاشورا بهعنوان یکی از درخشانترین عرصههای معرفت و معنویت، گفت: هنر تعزیهخوانی نقشی بیبدیل در صیانت و زندهنگهداشتن پیام محرم و حماسهٔ کربلا ایفا کرده و این میراث گرانقدر، همواره حلقه اتصال نسلها با گفتمان حسینی بوده است.
وی با اشاره به سنت دیرینه گردهمایی تعزیهخوانان در آستانه محرمالحرام، خاطرنشان کرد: امسال نیز با وجود فضای سنگین ناشی از جنگ تحمیلی سوم و در سوگ شهادت مظلومانه قائد شهیدمان، این آیین پرفیض را برپا میداریم. شهیدی که برخلاف ادعای واهی معاندان، در میدان مسئولیت و حضور در میان مردم به شهادت رسید و هرگز پشت پرده پنهانکاری و ترس قرار نگرفت.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان با تصریح بر ضرورت هماهنگی برنامههای تعزیه با سایر آیینهای ماه محرم، افزود: برپایی مجالس تعزیه در ایام سوگواری، تا حد امکان باید پیش از آغاز تجمعات شبانه انجام شود. از فعالان این عرصه انتظار میرود که برنامههای خود را متناسب با این زمانبندی به پایان برسانند تا نظم و بهرهوری معنوی این مراسمها حفظ شود.
وی با دعوت از تعزیهخوانان برای پالایش متون و پرهیز از هرگونه تحریف، تصریح کرد: همه دستاندرکاران این هنر آیینی میبایست دقت و وسواس لازم را در محتوای اجراهای خود به کار گیرند. مجموعه فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز با برنامهریزی منسجم، برپایی محافل تعزیه را ساعتی پیش از اذان مغرب و عشاء، در مکانهای از پیش تعیینشده، مدنظر قرار داده است.
محمدی در خصوص زیرساختهای اجرایی این محافل، تأکید کرد: از متولیان گروههای تعزیه درخواست میشود که مکانهای امن، استاندارد و دارای ایمنی لازم را برای حضور مخاطبان تدارک ببینند تا این مجالس در محیطی آرام و بیخطر برگزار شود.
وی جوانگرایی را یکی از مؤلفههای اساسی در تعالی این هنر دینی برشمرد و گفت: بها دادن به حضور و هنرنمایی تنها یک بایسته، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای پویایی تعزیه در استان است. باید بستر مناسبی برای ظهور استعدادهای جوان فراهم آید و از هرگونه محدودیتسازِ بیدلیل در این عرصه پرهیز شود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان به ظرفیتهای راهبردی این هنر اشاره کرد و افزود: مصونسازی نوجوانان و جوانان در برابر تهاجم فرهنگی، بهمثابه یکی از مهمترین دغدغههای امروز، با تکیه بر ظرفیت عظیم هنر تعزیه امکانپذیر است. از این رو، حذف تحریفات از متون، تربیت نسلی متعهد از شبیهخوانان جوان و آموزش اصولی آنان، از مهمترین انتظارات ما از فعالان این عرصه است تا این آیین ارزشمند، همچنان پویا، اثرگذار و مصون از هرگونه آفت باقی بماند.
تعزیه ابهر و صائینقلعه نیازمند زیرساخت مناسب است
حجتالاسلام احمد اصلانی، امام جمعه ابهر در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: ماه محرم یکی از مهمترین مقاطع فرهنگی و مذهبی در جامعه اسلامی و فرصتی ارزشمند برای تبیین فرهنگ ایثار، آزادگی و ظلمستیزی است که در نهضت عاشورا متجلی شد.
وی افزود: مردم مؤمن و ولایتمدار ابهر نیز هر ساله با برگزاری باشکوه مراسم عزاداری، ارادت خود را به ساحت مقدس حضرت اباعبدالله الحسین (ع) نشان میدهند.
امام جمعه صائینقلعه با اشاره به پیشرفت آئینهای های سنتی مانند تعزیه در این منطقه گفت: تعزیهخوانی یکی از میراثهای ارزشمند فرهنگی و مذهبی کشور است که در بسیاری از مناطق از جمله ابهر و صائینقلعه سابقهای طولانی دارد، حفظ و تقویت این هنر آئینی نیازمند حمایت و ایجاد زیرساختهای مناسب است که در این راستا پیگیریهایی برای فراهم شدن مکان مناسب جهت اجرای برنامههای تعزیه و آئینهای های مذهبی انجام شده تا این سنت ارزشمند با کیفیت بهتری ادامه پیدا کند.
وی با تأکيد بر همراهی دستگاه های اجرایی با هیأتهای مذهبی گفت: هيأتهای مذهبی نقش بسیار مهمی در ترویج فرهنگ عاشورا دارند و بخش قابل توجهی از فعالیتهای فرهنگی جامعه توسط همین مجموعههای مردمی انجام میشود.
اصلانی تأکيد کرد: انتظار است دستگاههای فرهنگی و اجرایی ابهر همکاری لازم را برای تسهیل فعالیت هيأتها داشته باشند چرا که حمایت از این مجموعهها در چارچوب قانون میتواند به برگزاری هرچه باشکوهتر مراسمهای محرم کمک کند.
وی خاطرنشان کرد: مردم مؤمن این منطقه همواره در برگزاری آئینهای مذهبی پیشگام بودهاند و این سرمایه اجتماعی ارزشمند باید حفظ شود و امید است آئینهای عزاداری امسال نیز با حفظ معنویت، نظم و همدلی برگزار شود و پیام قیام امام حسین (ع) بیش از پیش در جامعه تبیین شود.
تعزیه امروز، دیگر تنها یک آئین محلی یا نمایشی کهن نیست؛ بلکه سرمایهای راهبردی برای مصونسازی نسل جوان در برابر تهاجم فرهنگی، پشتوانهای هویتی برای مناطق مذهبی و آینهای تمامنما از وفاداری به مکتب حسینی است.
انتهای خبر/