به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ آزادسازی خرمشهر، تجلی عینی «جان میدهیم، ولی خاک نمیدهیم» است. رزمندگان و مردم ایران در آن روزها نشان دادند که برایشان خاک، مرز، ناموس و هویت ملی، خط قرمزی است که هیچ بهایی برای عبور از آن پذیرفتنی نیست.
بیشتر بخوانید
نه کمبود تجهیزات، نه محاصره، نه تنهایی بینالمللی و نه هیمنه دشمن تا بن دندان مسلح، نتوانست این باور را متزلزل کند که «خاک ایران به هیچ قیمتی فروخته نمیشود». این حماسه به همه دوست و دشمن فهماند که ملتی که ایستادگی و جانفشانی را جایگزین سازش و عقبنشینی کرده، شکستناپذیر است.
پیام سوم خرداد برای امروز و فردای ایران نیز همین است: تا وقتی روحیه «جان میدهیم ولی خاک نمیدهیم» در جامعه زنده باشد، هیچ تهدیدی نمیتواند اراده این ملت را برای حفظ عزت و استقلال خود بشکند.
سرمایه اجتماعی، رمز فتح خرمشهر بود
پروین ذوالقدری، عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور استان زنجان در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: عملیات بیتالمقدس و آزادسازی خرمشهر در سوم خرداد ۱۳۶۱، صرفاً یک پیروزی تاکتیکی در صحنه نبرد میان ایران و عراق نبود؛ بلکه نقطه عطفی بود که دستاوردهای آن، فراتر از معادلات نظامی، قلمروهای استراتژیک، اجتماعی و هویتی را دربر گرفت.
وی با بیان اینکه درک ژرفای این رویداد، مستلزم گذار از تحلیل صرفاً میدانی به سنجش مؤلفههای بنیادین آن، بهویژه مشارکت فراگیر مردمی و بازتعریف مفهوم مقاومت است، افزود: خرمشهر، پیش از اشغال، نماد همزیستی مسالمتآمیز و پویایی اجتماعی بود.
عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور استان زنجان با اشاره به اینکه سقوط آن، افزون بر تحمیل خسارات استراتژیک، ضربهای روانی به روح جمعی جامعه وارد ساخت، تصریح کرد: با این حال، فرآیند مقاومت در دوران اشغال و سپس عملیات آزادسازی، گواه پتانسیل عظیم سرمایه اجتماعی و انسجام ملی ایران بود.
وی با توضیح اینکه حضور ایثارگرانه نیروهای مردمی نشاندهنده همافزایی نهادینهای بود که در شرایط بحران، توانست کارآمدی خود را اثبات کند، اظهار داشت: این عملیات، مفهوم «مقاومت» را از یک واکنش انفعالی به استراتژی فعال بازپسگیری و کنشگری فعال بدل ساخت. نقش مردم در این میان، صرفاً در سطح حمایتی نبود، بلکه آنان به عناصر فعال و تعیینکننده در فرآیند جنگ تبدیل شدند. از تأمین نیروی انسانی گرفته تا حفظ روحیه عمومی و حتی مشارکت مستقیم در عملیات، مردم سنگ بنای مقاومت ملی را پیریزی کردند.
ذوالقدری خاطرنشان کرد: به این ترتیب، آزادسازی خرمشهر را باید تجلی «مقاومت ملی» دانست؛ استراتژیای که بر پایه همبستگی اجتماعی، اراده سیاسی، و ایمان جمعی استوار بود و توانست برتری نظامی دشمن را خنثی سازد.
وی یادآور شد: این پیروزی، بیش از آنکه دستاورد نیروهای مسلح باشد، بازتابی از توانایی ملت در بسیج منابع انسانی و معنوی خود در مواجهه با تهدیدات خارجی بود و لذا، تأثیرات عمیق روانی و گفتمانی آن، در سطوح ملی و منطقهای، پیامدهای استراتژیک ماندگاری برجای گذاشت.
عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور استان زنجان با اشاره به اینکه آزادسازی خرمشهر، دستاورد فرهنگی و گفتمانی قابل توجهی نیز به همراه داشت، تأکيد کرد: این پیروزی، در حافظه جمعی ملت ایران به نمادی از وحدت ملی، ایستادگی در برابر تجاوز، و توانایی غلبه بر ناملایمات تبدیل شد. مفاهیم ایثار، شهادت، و خوداتکایی، در گفتمان عمومی و سیاستگذاریهای فرهنگی کشور، جایگاه ویژهای یافت.
وی با تأکید بر اینکه این دستاورد فرهنگی، به مثابه یک «قدرت نرم»، در تثبیت پایههای هویتی نظام جمهوری اسلامی و بسیج افکار عمومی برای ادامه جنگ، نقشی حیاتی ایفا کرد، عنوان کرد: با این حال، این پیروزی استراتژیک، چالشهای جدیدی را نیز پیش روی ایران قرار داد. حفظ شهر آزاد شده و بازسازی زیرساختهای ویران شده، نیازمند منابع و تدابیر ویژهای بود.
ذوالقدر گفت: تداوم جنگ و پیچیدگیهای سیاسی و نظامی آن در سالهای بعد، نشان داد که آزادسازی خرمشهر، اگرچه گامی بلند در دفاع مقدس بود، اما پایان منازعه نبود. این دوره، ضرورت بازنگری در راهبردها و حفظ آمادگی در برابر تهدیدات آتی را بیش از پیش آشکار ساخت.
وی عنوان کرد: مطالعه آزادسازی خرمشهر، فراتر از یک رویداد تاریخی، دریچهای به سوی فهم پویاییهای جنگ و صلح در دوران معاصر، نقش سرمایه اجتماعی در دفاع ملی، و اهمیت مؤلفههای غیرنظامی در تضمین امنیت و اقتدار ملی میگشاید. این واقعه، همچنان به عنوان یک مورد مطالعه کلاسیک در علوم استراتژیک، جامعهشناسی جنگ، و مطالعات سیاسی منطقه، مورد توجه پژوهشگران قرار دارد.
سوم خرداد پایان نبود، آغاز دانشگاه بود
سعید سلجوقی، عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور استان زنجان در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: خرمشهر، نامی که در حافظه یک ملت با خون، غیرت و ایستادگی گره خورده است. سوم خرداد، تنها یک روز در تقویم نیست؛ روایت پیروزی اراده بر تجاوز و ایمان بر تاریکی است.
وی با بیان اینکه مردان و زنانی که با دستانی خالی اما دلهایی سرشار از امید، تاریخ را از نو نوشتند و نشان دادند که هیچ نیرویی توان شکستن ملتی متحد را ندارد، افزود: خرمشهر آزاد شد تا جهان بداند که سرزمین ما با مقاومت زنده است و این روح ایستادگی، ریشه در عمق باورهای یک ملت دارد.
عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور استان زنجان با اشاره به اینکه روز مقاومت و ایستادگی، تنها یادآور گذشته نیست، بلکه چراغ راه آینده است، تأکيد کرد: آیندهای که در آن سنگرها به کلاسهای درس تبدیل شده و میدانهای نبرد جای خود را به عرصههای علم و دانش دادهاند.
وی با اشاره به اینکه امروز، اساتید دانشگاه و دانشجویان، ادامهدهندگان همان مسیرند، تصریح کرد: با قلم به جای سلاح و با اندیشه به جای گلوله، در مسیر پیشرفت و استقلال کشور گام برمیدارند، خرمشهر آزاد شد تا ثابت شود که پیروزی نهایی، از آن ملتی است که هم در میدان نبرد و هم در میدان علم، استوار و سربلند میایستند.
مقاومت هنر تابآوری آگاهانه یک ملت است
هرمز رحمتان، عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور استان زنجان در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: روز مقاومت و ایثار، فرصتی است برای بازخوانی و تکریم ارزشهایی که استقلال یک جامعه بر آنها استوار است.
وی با بیان اینکه مقاومت و ایثار، ستونهای استواری یک ملت هستند، افزود: مقاومت و ایثار تنها واژههایی در متون تاریخی نیستند، بلکه دو ستون اصلی هویت ملی و عامل بقای جوامع در برابر طوفانهای سهمگین حوادث محسوب میشوند.
عضو هيأت علمی دانشگاه پیام نور استان زنجان با توضیح اینکه این دو مفهوم در پیوند با یکدیگر، نیرویی پدید میآورند که میتواند هرگونه تهدید بیرونی و داخلی را به فرصتی برای تحول و خودباوری بدل کند، تصریح کرد: مقاومت در معنای حقیقی خود، صرفاً ایستادن در برابر فشار نیست، بلکه هنر تابآوری آگاهانه است. مقاومت یعنی پافشاری بر اصولی که برآمده از خرد جمعی و آرمانهای متعالی است.
وی تأکيد کرد: جامعهای که مفهوم مقاومت را درک کرده باشد، در برابر دشواریهای اقتصادی، فرهنگی و سیاسی، بهجای فروپاشی، به خلاقیت و تکیه بر توانمندیهای درونی روی میآورد، مقاومت، ضامن استقلال است، چرا که اجازه نمیدهد هویت یک ملت در چارچوب خواستههای بیگانگان بازتعریف شود.
رحمتان خاطرنشان کرد: ایثار، موتور محرک اخلاق اجتماعی است، اگر مقاومت را پایداری بر ارزشها بدانیم، ایثار، عالیترین مرتبه عشق به همنوع و میهن است. این خصلت، جامعه را از فردگرایی افراطی که ریشه بسیاری از ناهنجاریهاست، حفظ می کند.
وی با توضیح اینکه جامعهای که در آن فرهنگ ایثار زنده است، افراد به جای انتظار برای رسیدن کمک از بیرون، خود را مسئول ارتقاء و تعالی کل جامعه میدانند، یادآور شد: بزرگداشت روز مقاومت و ایثار نه یک آئین تشریفاتی، بلکه بازسازی مسیر است. اگر امروز ما در امنیت، علم و یا توسعه زیرساختهای کشور به پیشرفتهایی دست یافتهایم، مدیون همت و تلاش نسلهای پیشین هستیم.
عضو هيأت علمی دانشگاه پیام نور استان زنجان اظهار کرد: وظیفه نسل امروز، انتقال این روحیه به نسلهای بعدی است، اما نه صرفاً با بازگو کردن حماسههای گذشته، بلکه با روزآمد کردن این مفاهیم.
وی با اشاره به اینکه مقاومت و ایثار دو روی یک سکهاند، سکهای که پشتوانه اقتدار و سربلندی هر کشور است، متذکر شد: گرامیداشت این روز، تجدید میثاق با این حقیقت است که هیچ ملتی با سستی به جایگاه درخور شأن خود نمیرسد. همانطور که در گذشته ایثارِ فردی، مقاومت جمعی را به پیروزی رساند، امروز نیز مسئولیتپذیری فردی میتواند ضامن پایداری و پیشرفت جمعی باشد.
غیر از خدا پناهی نداشتیم، اما پیروز شدیم
محمدرضا احمدی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ ضمن گرامیداشت سالروز آزادسازی خرمشهر، بازخوانی این حماسه تاریخی را برای نسل امروز و مخاطبان بینالمللی حیاتی ارزیابی کرد.
وی با اشاره به گذشت بیش از چهار دهه از این رویداد بزرگ، گفت: حماسه فتح خرمشهر نهتنها برای مردم ایران، بلکه برای افکار عمومی جهان باید روایت شود. رزمندگان اسلام در آن روزها حتی از سیمخاردار نیز محروم بودند و این مقاومت در شرایطی شکل گرفت که نه خبری از سلاحهای مدرن امروزی بود و نه تجهیزات کافی برای رزمندگان وجود داشت.
استاد دانشگاه خرمشهر را در دو مقطع تاریخی حائز اهمیتی ممتاز دانست و تصریح کرد: نخست، مقاومت ۳۴ روزه این شهر آن را به نماد ایستادگی تبدیل کرد و سپس، پس از ۱۹ ماه اشغال، در حالی که دشمن با سنگینترین استحکامات در خرمشهر مستقر شده بود، رزمندگان ما بدون آنکه سنگر و پناهگاهی جز بیابان و خاکریز داشته باشند، عملیات بازپسگیری را به سرانجام رساندند.
وی توکل بر خدا را رمز پیروزی در آن حماسه خواند و تأکید کرد: در خرمشهر غیر از خدا پناهی نداشتیم. این درس بزرگی برای جوانان امروز است که چگونه میتوان در برابر دشمنی تا بن دندان مسلح، ایستاد و پیروز شد.
احمدی در تبیین پیامهای چهارگانه فتح خرمشهر، نخستین پیام را متوجه ملت ایران و بهویژه نسل جوان دانست و افزود: دومین پیام، متوجه دشمنان است که امروز نیز بدانند ملت ایران رزمدیده است و با اتکا به توان داخلی، تجهیزات دفاعی منحصربهفردی در اختیار دارد. دشمن هرگز نباید قدرت این ملت را دست کم بگیرد. آزادی خرمشهر در سوم خرداد ۱۳۶۱ اتفاق افتاد، اما بدانیم که خرمشهرهای دیگری نیز در پیش است.
وی سومین پیام را متوجه مسئولان نظام دانست و اظهار داشت: مسئولان نباید از هیمنه پوشالی دشمن بترسند. در دوران هشت سال دفاع مقدس، جنگی تمامعیار و جهانی علیه ما به راه افتاده بود و هیچ قدرتی پشتیبان ما نبود؛ در حالیکه امروز برخی کشورها در سازمان ملل از ایران حمایت میکنند. یادآوری این نکته برای تصمیمسازان کشور بسیار ضروری است.
استاد دانشگاه چهارمین پیام را خطاب به رزمندگان و خانوادههای معظم شهدا و آزادگان عنوان کرد و یادآور شد: عزت و سربلندی این عزیزان هرگز از یادها نمیرود. هرکس در میدان ایستادگی کند، نامش در تاریخ این کشور و جهان ماندگار خواهد شد.
آزادسازی خرمشهر صرفاً یک رویداد تاریخی در تقویم جنگ نیست، بلکه الگویی جامع از «مدیریت بحران بر پایه منابع داخلی» به شمار میرود. این پیروزی نشان داد که سرمایه اجتماعی و انسجام ملی، گاه از تجهیزات نظامی برتر کارآمدتر است؛ روحیه مقاومت و ایثار، موتور محرکه عبور از تهدیدها به فرصتهاست؛ و توکل و خودباوری، میتواند در برابر ائتلاف جهانی دشمن، استقلال و عزت یک ملت را تضمین کند.
انتهای خبر/