کتابخانههای قدیمی گنجینههای خاموش
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ کتابخانههای قدیمی، گنجینههایی ارزشمند از تاریخ، فرهنگ و دانش هستند. این مکانها نه فقط مجموعهای از کتاباند، بلکه شاهدانی خاموش بر گذر زمان و تحولات جوامع هر کتابخانه قدیمی، با معماری خاص و قدمت طولانیاش، داستانی برای گفتن دارد.
بیشتر بخوانید
اهمیت حفظ و نگهداری این کتابخانهها فراتر از حفظ بنای فیزیکیشان است، آنها بستری برای دسترسی به نسخههای خطی و چاپی کمیاب، متون تاریخی و فرهنگی ارزشمند هستند که در جای دیگری یافت نمیشوند.
این منابع، منبع الهام برای پژوهشگران، نویسندگان و هنرمنداناند و به نسلهای آینده فرصتی برای شناخت ریشهها و میراث فرهنگی خود میدهند.
نگهداری از این کتابخانهها نیازمند تلاش و سرمایهگذاری مداوم است تا از آسیبهای ناشی از رطوبت، آفت و زمان در امان بمانند.
با حفظ این مکانهای ارزشمند، نه تنها هویت فرهنگی خود را پاس میداریم، بلکه گامی در جهت غنیسازی دانش و فرهنگ برای آیندگان برمیداریم.
در این راستا خبرنگار پایگاه خبری موجرسا مصاحبهای با ولی محمدی، دکتری پژوهش هنر و مدرس دانشگاه زنجان ترتیب داده است که در ادامه میخوانید:
کتابخانههای قدیمی نماد برجسته از تمدن انسانی
موجرسا: هدف از احیا و زنده نگهداشتن کتابخانههای قدیمی چیست؟
دکتری پژوهش هنر: کتابخانههای قدیمی، نماد برجستهای از تمدن انسانی و حامل میراث فکری و فرهنگی جوامع دیروز و امروز هستند.
در ایران و سرزمینهای تاریخی دیگر، این کتابخانهها فراتر از محل نگهداری کتاب، همواره کانون تبادل اندیشه و گسترش دانش بودهاند.
هدف احیاء این بناهای تاریخی، بازگرداندن طراوت و پویایی به آنهاست. این احیا، محدود به مرمت فیزیکی نیست، بلکه به معنای زنده کردن مجدد نقش اجتماعی، علمی و فرهنگی آنها در بستر زندگی امروزی است. احیای کتابخانههای قدیمی، فرصتی است برای ایجاد بستری برای پژوهش، مطالعه و تعامل، و حفظ ارتباط نسلها با میراث ارزشمند فرهنگی خود.
با رویکردی جامع و هنرمندانه، میتوان این بناهای تاریخی را به فضاهایی مدرن و کارآمد تبدیل کرد، و ضمن حفظ هویت و تاریخچه آنها، به نیازهای فرهنگی جامعه پاسخ داد. این امر، گامی مؤثّر در جهت حفظ و پاسداری از میراث فرهنگی و تعمیق هویت ملی است.
پیشرفتهای چشمگیری در زمینه احیا کتابخانههای قدیمی
موجرسا: وضعیت احیا این نهادهای با ارزش در چه وضعیتی قرار دارد؟
محمدی: در فرهنگ ایرانی-اسلامی، کتابخانه همواره نمادی از دانایی، حقیقتجویی و مرکز حیات علمی و فرهنگی جامعه بوده است، از دارالعلمهای بزرگ در بغداد و نیشابور تا کتابخانههای باشکوه تیموری و صفوی، این فضاها نقش کلیدی در پیشرفت دانش داشتند.
تحولات ساختارهای آموزشی و شهری باعث شد بسیاری از این گنجینهها کارکرد خود را از دست بدهند یا به فراموشی سپرده شوند، در سالهای اخیر، توجه به احیاء فضاهای فرهنگی، بهویژه در معماری معاصر، رو به افزایش بوده است.
احیا در معماری، به معنای بازگرداندن هویت، عملکرد و روح بنای تاریخی است؛ فرآیندی که طی آن، با حفظ ارزشهای اصیل، کاربری جدید و متناسب با نیازهای امروز به بنا بخشیده میشود.
در این دیدگاه، کتابخانه صرفاً یک ساختمان نیست، بلکه موجودی زنده با حافظه جمعی است که باید با احیا، دوباره جان بگیرد و بهعنوان یک مرکز فرهنگی پویا در جامعه ایفای نقش کند.
نیازمند رویکرد جامع برای احیا کتابخانههای قدیمی
موجرسا: احیا کتابخانههای قدیمی نیازمند چه رویکردی است؟
دکتری پژوهش هنر: احیاء کتابخانههای قدیمی نیازمند رویکردی جامع و سه لایهای است. نخست، مرمت کالبدی با استفاده از مصالح سنتی و روشهای اصیل بازسازی، برای حفظ چهرهی تاریخی بنا ضروری است.
دوم، تطبیق عملکردی با تجهیز فضاها به امکانات مدرن مانند آرشیو دیجیتال، نور طبیعی کنترلشده و سیستمهای تهویه، به منظور پاسخگویی به نیازهای امروزی کاربران.
در نهایت، بازآفرینی فضایی با تبدیل حیاطها، ایوانها و شبستانها به فضاهای عمومی برای برگزاری نشستهای فرهنگی و هنری، میتواند کتابخانه را به یک مرکز زنده و پویا تبدیل کند.
این رویکرد جامع، هم به حفظ میراث ارزشمند فرهنگی کمک میکند و هم امکان بهرهگیری از این فضاها را برای نسلهای آینده فراهم میسازد.
کتابخانههای قدیمی موثر بر حفظ هویت ملی
موجرسا: نقش کتابخانههای قدیمی در حفظ هویت ملی چیست؟
محمدی: کتابخانههای قدیمی فراتر از مجموعهای از کتاب، نقش محوری در حفظ هویت و سرمایهگذاری بر فرهنگ جوامع ایفا میکنند. این مکانها، گنجینههایی ارزشمند از تاریخ، ادبیات، هنر و اندیشههای اصیل ما هستند که نسل به نسل منتقل شدهاند. در دل هر کتابخانه قدیمی، ردپای فرهنگ و تمدن یک ملت به چشم میخورد.
حفظ و نگهداری این کتابخانهها، به معنای حفظ ریشهها و پیوند با گذشته است. آنها بستری برای پژوهشگران، نویسندگان و هنرمندان فراهم میکنند تا با بهرهگیری از این منابع ارزشمند، آثار خلاقانهای خلق کنند که به غنای فرهنگ معاصر کمک میکند.
سرمایهگذاری بر کتابخانههای قدیمی، سرمایهگذاری بر هویت و هوشیاری فرهنگی است. این مکانها، میتوانند به مراکز فرهنگی زنده و پویایی تبدیل شوند که در آن، نسلهای جوان با میراث فرهنگی خود آشنا میشوند و عشق به دانش و فرهنگ در آنها تقویت میشود، با احیا این گنجینهها، نه تنها هویت فرهنگی خود را پاس میداریم، بلکه گامی مهم در جهت توسعه پایدار و شکوفایی فرهنگی جامعه برمیداریم.
انتهای خبر/