روز دانشجو رسالت نقد، عدالت و آیندهسازی
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ شانزدهم آذر، در حافظه تاریخی ایرانیان، نه صرفاً یک روز دانشجویی، بلکه نشانهای از مسئولیت اجتماعی دانشگاه است. دانشگاه در ایران همیشه فراتر از یک مرکز آموزشی بوده و نقش آن در سیاست، فرهنگ، علم و هویت ملی انکارناپذیر است. اما روز دانشجو تنها یادآور گذشته نیست؛ بلکه دعوتی است برای بازاندیشی درباره نقش نسل جوان در مواجهه با مسائل امروز کشور.
بیشتر بخوانید
امروز جامعه ایران با چالشهای متعددی روبهروست؛ از مشکلات اقتصادی و اشتغال گرفته تا مسائل فرهنگی، شکاف نسلی، مهاجرت نخبگان و دغدغههای علمی. برخلاف تصور رایج، دانشجو تنها ناظر این مشکلات نیست؛ بخش مهمی از راهحلها از دل دانشگاه بیرون میآید. رهبر انقلاب طی سالهای گذشته بارها تأکید کردهاند که «دانشجو باید نقاد باشد» و «مطالبهگری وظیفه دانشجوست». این رهنمود نشان از جایگاه دانشگاه در اصلاح امور دارد.
اما نقد دانشجویی چه زمانی مؤثر است؟ وقتی صرفاً تبدیل به عصبانیت و گفتار احساسی نشود. نقد باید مسئلهمحور، علمی و اخلاقی باشد؛ هم بیماری را نشان دهد و هم نسخه ارائه کند. یکی از مهمترین مشکلات امروز کشور همین تبدیلشدن نقد به ناامیدی و «بیاعتمادی اجتماعی» است. این در حالی است که رهبر انقلاب بارها نسبت به «یأسآفرینی» هشدار دادهاند و تأکید کردهاند که امید یک نیاز واقعی برای پیشرفت ملی است.
از سوی دیگر، دانشگاه در ایران معمولاً به عنوان «مرکز تولید علم» شناخته میشود، اما واقعیت این است که دانشگاه باید «مرکز حل مسئله» باشد. اینکه پژوهشها کاربردی باشند، پروژههای دانشگاهی به صنایع وصل شوند و پایاننامهها فقط در کتابخانهها خاک نخورند، مطالبهای جدی در فضای علمی کشور است. بخش مهمی از مهاجرت نخبگان ناشی از نبود زمینه عملی برای استفاده از تواناییهای آنهاست. این مسئلهای است که نمیتوان پنهانش کرد. دانشجو میفهمد و با واقعیت زندگی میکند، بنابراین حق دارد بپرسد آینده شغلیام کجاست و سهم دانشگاه در ساختن آینده چیست.
مسئله مهم دیگر، فضای عمومی دانشگاه است. دانشجوی امروز انتظار دارد دانشگاه پویاتر، آزادتر و گفتگو محورتر باشد. فضای نقد، تضارب آرا، کرسیهای آزاداندیشی و امکان طرح دیدگاههای مختلف، نشانه سلامت دانشگاه است. سالهاست رهبر انقلاب بر «آزاداندیشی» تأکید کردهاند و متأسفانه این مطالبه هنوز به طور کامل تحقق پیدا نکرده است. دانشجو حق دارد از مسئولان دانشگاه و مسئولان کشور مطالبه کند که فضای نقد علمی و سیاسی واقعی فراهم شود.
مسئله عدالتخواهی نیز همچنان جزء ریشهدارترین مطالبات دانشجویی است. در طول تاریخ دانشگاههای کشور، جریان دانشجویی همیشه پرچمدار عدالت بوده است؛ چه در عرصه سیاسی، چه در مسائل اجتماعی و چه در نقد ساختارها. امروز نیز همین رسالت ادامه دارد. فساد، تبعیض، انحصار و نابرابریهای اقتصادی جزو مهمترین دغدغههای دانشجویان هستند. این مطالبات باید شنیده شوند؛ نه صرفاً امنیتی، نه صرفاً احساسی، بلکه منطقی و دلسوزانه.
البته پرسش مهم این است که چگونه امید را در کنار نقد نگه داریم؟ پاسخ این است که نقد بدون اُفق آینده، به پوچی میرسد. امید بدون نقد نیز به خوشخیالی تبدیل خواهد شد. رهبر انقلاب در سالهای اخیر، ترکیب این دو را راه نجات کشور دانستهاند: «نقد همراه با امید». این همان فرمولی است که روز دانشجو باید یادآور آن باشد.
در نهایت، روز دانشجو فرصتی است برای نگاه دوباره به رسالت دانشگاه. رسالتی که فقط تقویمی نیست، بلکه مسئولیتی تاریخی است: تبدیل علم به توسعه، تبدیل جوانی به آیندهسازی، تبدیل نقد به اصلاح و تبدیل امید به حرکت. کشور ما امروز در دورهای حساس قرار دارد و روشن است که حل بسیاری از مسائل بدون نقشآفرینی دانشگاه ممکن نخواهد بود.
به همین دلیل، روز دانشجو تنها جشن نیست؛ اعلام مسئولیت است. اعلام اینکه نسل دانشجو باید فعال، مطالبهگر، نقاد و آیندهنگر باشد. جامعهای که دانشجویانش سکوت کنند، در برابر مشکلات تنها میماند؛ اما جامعهای که دانشجویانش مسئولیتپذیر و امیدوار باشند، آیندهای متفاوت خواهد ساخت.
شانزدهم آذر امسال، میتواند یادآور این پیام باشد: دانشجو فقط برای امروز درس نمیخواند؛ برای ساختن فردا درس میخواند.
انتهای خبر/