اجرای الگوی نوین و پایدار کشت در زنجان
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ طی دیداری که اکبر کرامتی رئيس سازمان جهادکشاورزی استان زنجان از دفتر پایگاه خبری موجرسا داشت خبرنگار این مرکز مصاحبهای ترتیب داده است که مشروح آن را میخوانید:
بیشتر بخوانید
موجرسا: چگونه میتوان منابع آب مدیریت کرد؟
کرامتی عنوان کرد: کاهش بارندگی، افت رطوبت نسبی هوا و تشدید تبخیر سطحی، چالشهای اصلی بخش کشاورزی استان زنجان را شکل میدهد.
وی بیان کرد: بدون مدیریت واحد و یکپارچه در حوزه منابع آب، امکان مقابله مؤثر با خشکسالی وجود ندارد. بر همین اساس، برنامهریزی کلان استان بر پایه کاهش ۳۳ درصدی مصرف آب در چارچوب برنامه هفتم توسعه تنظیم شده است.
وی با بیان اینکه کشاورزی استان حدود ۱/۵۰ میلیارد مترمکعب آب مصرف میکند که از این میزان ۲۰۰ میلیون مترمکعب آن برداشتهای غیرمجاز است، افزود: سیاستگذاری جدید بر حذف اضافهبرداشت، مدیریت چاهها، توسعه الگوهای کارآمد آبیاری و آموزش کشاورزان تمرکز دارد. همچنین تجارب بینالمللی در حوزه سازگاری با خشکسالی، مبنای تغییرات ساختاری در الگوی کشت، مدیریت مزرعه و نحوه تولید قرار گرفته است. اجرای این برنامهها نیازمند مشارکت جدی بهرهبرداران است؛ زیرا بدون همراهی آنان امکان کاهش واقعی برداشت آب وجود ندارد.
رئيس سازمان جهادکشاورزی استان زنجان بیان کرد: جهاد کشاورزی استان با تشکیل کارگروههای تخصصی و پیگیری موافقتنامههای اجرایی، شرایط را برای تبدیل طرحها به پروژههای الزامآور فراهم میکند. هدف نهایی این اقدامات، عبور امن از تهدید خشکسالی و رسیدن به پایداری تولید است.
موجرسا: اصلاح ژنتیکی محصولات چه نقشی دارد؟
کرامتی ادامه داد: یکی از محورهای اصلی افزایش بهرهوری در استان زنجان، استفاده از اصلاح ژنتیکی ارقام گیاهی و دام است.
وی افزود: تجربه سالهای اخیر نشان داده است که بسیاری از ارقام قدیمی با شرایط جدید آب و هوایی سازگار نیستند و میزان مصرف آب و نهاده در آنها بسیار بالاست. در بخش گیاهی، جایگزینی گندم «شهریار» با رقم اصلاحشده «پیشگام» نمونه بارز موفقیت در این حوزه است؛ بهگونهای که مصرف آب کاهش یافته و محصول اقتصادیتر شده است.
کرامتی اضافه کرد: همین رویکرد در مورد انگور، سیبهای پربازده کوتاهقد و سایر محصولات باغی نیز دنبال میشود. در این طرحها، میزان سطح سبز و تبخیر کاهش یافته و در مقابل تولید قابلبرداشت افزایش پیدا میکند.
وی گفت: در حوزه دام نیز تمرکز بر نژادهایی است که مقاومت بیشتری در برابر کمآبی داشته و ضریب تبدیل مناسبتری دارند. این موضوع موجب میشود چرخه پرواربندی کوتاهتر شده و در شرایط فشار منابع، تولیدکننده همچنان سودآور بماند. اصلاح نژادی، نهتنها یک اقدام فنی، بلکه بخشی از راهبرد کلان استان برای سازگاری با تغییر اقلیم است. استمرار این روند میتواند راندمان تولید را به سطحی برساند که استان جایگاه خود را در سطح ملی تثبیت کند.
موجرسا: فناوریهای نوین چگونه مصرف آب را کاهش میدهند؟
کرامتی با بیان اینکه فناوری نقش حیاتی در کاهش مصرف آب و افزایش بهرهوری کشاورزی دارد. در استان زنجان، طرحهای توسعه آبیاری قطرهای، کمفشار و نواری با جدیت دنبال میشود و در بسیاری از مناطق شاهد راندمانی تا ۹۰ درصد هستیم، بیان کرد: این سیستمها علاوه بر کاهش اتلاف آب، تغذیه هدفمند ریشه و مدیریت کوددهی را امکانپذیر میسازند. از سوی دیگر، مکانیزاسیون بهعنوان ابزار اصلی کاهش هزینه و افزایش دقت عملیات کشاورزی در حال گسترش است.
وی افزود: استفاده از ردیفکارهای مدرن، ادوات کشاورزی حفاظتی و ماشینآلات کاشت مستقیم باعث شده است بخشی از عملیات خاکورزی حذف شده و رطوبت خاک حفظ شود. این روشها بهویژه در اراضی دیمزار از اهمیت دوچندان برخوردارند.
رئيس سازمان جهادکشاورزی استان زنجان با بیان اینکه کشاورزی حفاظتی نیز که بر حداقلسازی جابجایی خاک و حفظ بقایا تأکید دارد، در استان بهتدریج فراگیر میشود، بیان کرد: کاهش فرسایش، افزایش مواد آلی خاک و مدیریت بهتر رطوبت از نتایج مستقیم این نوع کشاورزی است. تلفیق سیستمهای آبیاری نوین با مکانیزاسیون پیشرفته، قابلیت تولید پایدار را افزایش میدهد و زنجان را در مسیر استانداردهای نوین جهانی قرار میدهد. برنامهریزی برای توسعه گلخانهها نیز مرحله مکمل این فرایند محسوب میشود.
موجرسا: نقش آموزش و مراکز خدمات چیست؟
کرامتی گفت: توسعه کشاورزی بدون نیروی متخصص و بدون آموزش مداوم امکانپذیر نیست. جهاد کشاورزی زنجان با اتکا به شبکه گسترده کارشناسان، مراکز خدمات و نیروهای میدانی، نقش کلیدی در انتقال دانش و مدیریت بحران ایفا میکند.
وی با بیان اینکه تجارب ارزشمند کارشناسان در این حوزه نمونهای از سرمایههای انسانی بخش کشاورزی استان است، ادامه داد: آموزشهای هدفمند درباره الگوی کشت، فناوریهای نوین، مدیریت مصرف آب و اصلاح نژادی، بخش مهمی از برنامه سالانه جهاد کشاورزی را تشکیل میدهد.
رئيس سازمان جهادکشاورزی استان زنجان با اشاره به اینکه مراکز خدمات کشاورزی در شهرستانها نقش واسطه میان دانش فنی و مزرعه را ایفا کرده و طرحهای تحقیقاتی، پایلوتهای آزمایشی و آموزش عملی در آنها انجام میشود، افزود: این مراکز با ارتباط مستقیم با بهرهبرداران، مشکلات میدانی را سریعتر شناسایی کرده و امکان اصلاح روشها را فراهم میکنند. توسعه پهنهبندی، پایش محصولات، ثبت دادههای مزرعه و تشکیل پروندههای الکترونیک کشاورزان نیز بخشی از برنامه تحول دیجیتال استان است. تقویت توان کارشناسی، ضامن اجرای موفق طرحهای بزرگ استانی بهویژه در حوزه مدیریت آب و تغییر الگوی کشت خواهد بود.
موجرسا: تولید کشاورزی چگونه تضمین میشود؟
کرامتی با بیان اینکه برنامه جامع استان زنجان در حوزه کشاورزی بر پایه تلفیق اقداماتی چون اصلاح نژادی، تغییر الگوی کشت، توسعه فناوری، مدیریت مصرف آب و توانمندسازی تولیدکنندگان طراحی شده است، اظهار کرد: این برنامهها در قالب اسناد پشتیبان، موافقتنامههای اجرایی و تعهدات سازمانی بهتدریج در حال تبدیل شدن به وظایف الزامآور هستند. هدف این طرحها تضمین امنیت غذایی استان و کاهش وابستگی است.
وی با بیان اینکه استان زنجان با وجود چالشهایی مانند خشکسالی، افت منابع زیرزمینی و فشار اقتصادی بر تولیدکنندگان، همچنان از مناطق مطرح کشور در تولید محصولات باغی، زراعی و دامی محسوب میشود، ادامه داد: کسب رتبههای ملی در چندین حوزه، نتیجه تجربه، تخصص و پیگیری کارشناسان و مدیران استانی است.
رئيس سازمان جهادکشاورزی استان زنجان با اشاره به اینکه در برنامه هفتم، استان موظف به کاهش مصرف آب به یک میلیارد مترمکعب شده و برای این هدف مجموعهای از اقدامات عملیاتی تدوین کرده است، عنوان کرد: ادامه همکاری نزدیک میان کشاورزان، مراکز خدمات، بخش خصوصی و سازمان جهاد، شرط اصلی موفقیت این برنامهها است. اگر روند فعلی با دقت ادامه یابد، کشاورزی استان میتواند به الگویی ملی در مدیریت منابع و سازگاری با تغییرات اقلیمی تبدیل شود.
موجرسا: تغییر الگوی کشت چگونه اجرا میشود؟
کرامتی با بیان اینکه تغییر الگوی کشت یکی از مهمترین سیاستهای جهاد کشاورزی استان زنجان برای مقابله با فشار منابع است، عنوان کرد: با کاهش بارندگی و افزایش دمای میانگین، ادامه کشت برخی محصولات سنتی مقرونبهصرفه نیست. بنابراین، طراحی آرایش کشت و الگوی جدید کاشت بر اساس نیاز آبی، بازده اقتصادی و سازگاری اقلیمی در دستور کار قرار گرفته است.
وی گفت: استفاده از کشتهای جایگزین مانند پسته، عناب، سنجد و گیاهان دارویی یکی از محورهای این سیاست است. این محصولات نیاز آبی کمتر و ارزش اقتصادی بالاتری دارند و میتوانند درآمد بهرهبرداران را افزایش دهند.
رئيس سازمان جهادکشاورزی استان زنجان با بیان اینکه همچنین بازطراحی مزرعه و کاهش سطح سبز غیرضروری در باغها، سبب کاهش چشمگیر مصرف آب میشود، ادامه داد: بهکارگیری سایبان در باغها، اصلاح شاخهبندی و احیای اصولی باغات فرسوده از اقدامات مکمل این مسیر است. این تغییرات نهتنها فشار بر منابع را کاهش میدهد بلکه کیفیت محصول را نیز ارتقاء میبخشد.
انتهای خبر/