به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ یکی از مطالب جالب توجه در خصوص حجاب، بررسی شکلگیری و تحولات آن در جهان و ایران است.
بیشتر بخوانید
در جهانِ پیش از اسلام حجاب بهعنوان پوششی برای سر و بدن بوده و پدیدهای منحصر به اسلام نیست و ریشه در تاریخ باستان دارد:
تمدنهای باستان:
آشور: در قانوننامه آشور (حدود ۱۰۷۵ پیش از میلاد) اولین قوانین مدون درباره حجاب یافت شده است.
این قوانین حجاب را برای زنان نجیب و آزاد اجباری میکرد، اما بردگان و زنان فقیر حق پوشیدن آن را نداشتند در اینجا، حجاب بیشتر نشانه طبقه اجتماعی و حرمت زن بود.
ایران باستان: در دوران هخامنشی و ساسانی، شواهد باستان شناختی (مانند نقوش برجسته و سنگ نگاره ها) نشان میدهد که زنان نجیب و درباری، به ویژه شهبانوها، از پوششهایی استفاده میکردند که موها و اندامشان را میپوشاند این پوشش نیز نشانه ای از مقام و احترام اجتماعی بود.
یونان باستان: در یونان، زنان متأهل و محترم در انظار عمومی با پوشش سر ظاهر میشدند این کار هم برای حفظ حیا و هم برای تشخیص زنان آزاد از بردگان بود.
روم باستان: در رم، حجاب برای زنان متأهل یک سنت محترم بود و در مراسم مذهبی، پوشش سر امری رایج محسوب میشد.
یهودیت: در سنت یهودی، بر اساس تورات، زنان پس از ازدواج موهای خود را میپوشاندند تا زیبایی هایشان تنها در حریم خصوصی خانواده نمایان باشد.
مسیحیت: در انجیل، به زنان توصیه شده است که در هنگام عبادت و دعا، سر خود را بپوشانند (رساله اول پولس به قرنتیان) این سنت برای قرنها در میان مسیحیان، بهویژه در فرقهدهای ارتدوکس و کاتولیک، رواج داشت.
آنچه که در همه این جوامع جالب توجه است، آن است که در جهان باستان، حجاب عمدتاً نشانهای از طبقه اجتماعی، احترام و تمایز زنان نجیب از زنان عادی یا برده بود
تاریخچه حجاب در ایران
تاریخ حجاب در ایران را میتوان به دورههای مختلف تقسیم کرد:
در ایران باستانِ پیش از اسلام نیز همانطور که اشاره شد، زنان درباری و نجیبزادگانِ دوران هخامنشی و ساسانی از پوشش های بلند و چادری استفاده میکردند.
این پوششها در آثار باستانی مانند نقوش تخت جمشید و طاق بستان به وضوح دیده میشود حجاب در این دوره بخشی از فرهنگ و نشانه شأن اجتماعی بود.
ایران پس از اسلام تا دوره قاجار
با ورود اسلام به ایران، احکام شرعی مربوط به حجاب به تدریج در جامعه نفوذ کرد.
در دوران صفویه و با رسمی شدن مذهب تشیع، حجاب به یک هنجار اجتماعی-مذهبی قدرتمند تبدیل شد، در دوره قاجار، حجاب زنان عموماً به صورت چادر و روبنده بود و حضور زنان در عرصه عمومی بسیار محدود بود.
دوره پهلوی اول (رضاشاه) - کشف حجاب اجباری، این دوره نقطه عطفی در تاریخ حجاب ایران است.
رضاشاه در سال ۱۳۱۴، با الهام از سیاستهای سکولاریستی آتاتورک در ترکیه، قانون کشف حجاب را به صورت اجباری اجرا کرد.
بر اساس این قانون، زنان از پوشیدن هرگونه حجاب اسلامی در مراکز عمومی و دولتی منع شدند این اقدام با مقاومت گسترده مردم و روحانیون رو به رو شد و بسیاری از زنان برای اجتناب از برخورد با مأموران، برای سالها خانهنشین شدند.
دوره پهلوی دوم (محمدرضاشاه)
سیاست اجباری کشف حجاب پس از رضاشاه تعدیل شد، اما دولت همچنان از بی حجابی به عنوان نماد تجدد و زن مدرن حمایت میکرد.
زنان محجبه از حضور در بسیاری از مشاغل دولتی و مراکز آموزشی عالی محروم بودند در این دوره، حجاب برای بسیاری از زنان مذهبی، به نمادی از اعتراض سیاسی به حکومت تبدیل شد.
پیروزی انقلاب اسلامی درسال ۱۳۵۷ و دوره جمهوری اسلامی ایران
پس از انقلاب، حجاب با توجه به پشتوانه دینی و تمدنی آن، در قانون رسمی کشور نیز در تمام عرصه های عمومی به تصویب رسید. و بر همین اساس، پوشش اسلامی چادر بهعنوان حجاب برتر معرفی شد.
نتیجه نهایی آنکه، گرچه حجاب پیش از اسلام عمدتاً یک نماد طبقاتی و اجتماعی برای زنان طبقه برتر بود.
ولی در اسلام، به یک فریضه دینی برای زنان مسلمان تبدیل شد که هدف اصلی آن حفظ کرامت زن و رشد اجتماعی او و نیز محافظت از ارزشهای اخلاقی در جامعه بود.
و با پیروزی انقلاب اسلامی، برای پاسداشت این نماد هویتی اسلامی و ایرانی و حضور فعال و به دور از تبرج زن در عرصه تحولات اجتماعی و سیاسی، به صورت قانونی به رسمیت شناخته شد.
نویسنده: زهرا حاتمی، مدرس حوزه و دانشگاه.
انتهای خبر/