آیندهای کمصدا میان نسلها
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ در سالهای اخیر، روندهای جمعیتی در استان زنجان همانند بسیاری از استانهای دیگر کشور با کاهش محسوس نرخ زاد و ولد و کاهش تمایل جوانان به فرزندآوری همراه بوده است. این تغییرات تنها مختص زنجان نیست، بلکه بخشی از یک روند ملی است که طی دهههای گذشته شدت گرفته و پیامدهایی چون کاهش رشد جمعیت، کاهش نرخ جایگزینی و افزایش سهم سالمندان در ساختار جمعیتی را به همراه داشته است.
بیشتر بخوانید
با توجه به اینکه زنجان شهری در حال توسعه و برخوردار از ویژگیهای شهرینشینی است، تغییرات اجتماعی و فرهنگی، همراه با مسائل اقتصادی، بیش از گذشته بر تصمیمگیری جوانان درباره ازدواج و فرزندآوری اثر گذاشته است.
یکی از عوامل مهم در کاهش فرزندآوری در استان زنجان، تغییر سبک زندگی و نگرش نسلهای جدید است. در سالهای گذشته ارزشهای حاکم بر جامعه بیشتر بر تشکیل خانواده پرجمعیت، تداوم نسل و اهمیت فرزندآوری تأکید داشت، اما امروز بسیاری از جوانان ترجیح میدهند بر رشد فردی، پیشرفت شغلی و استقلال شخصی تمرکز کنند. افزایش فردگرایی، کاهش وابستگیهای سنتی در خانواده و تأثیرپذیری از الگوهای زندگی مدرن باعث شده است ازدواج و فرزندآوری دیگر در اولویت اول زندگی بسیاری از جوانان نباشد.
رسانهها نیز با نمایش سبک زندگیهای فردمحور و پرداختن به آزادیهای فردی، به تغییر این نگرشها سرعت بخشیدهاند. از سوی دیگر، کاهش نقش کارکردی خانواده سنتی و تغییر نگرش نسبت به مسئولیتهای والدینی، موجب شده که برخی افراد فرزندآوری را مسئلهای دشوار، پرهزینه و زمانبر تصور کنند.
به موازات تحولات فرهنگی، مشکلات اقتصادی نیز نقش بسیار تعیینکنندهای دارند. در استان زنجان، همانند بسیاری از نقاط کشور، نرخ بیکاری جوانان، نبود فرصتهای شغلی پایدار و نگرانی از امنیت شغلی از مهمترین موانع شروع زندگی مشترک و فرزندآوری محسوب میشوند. جوانانی که هنوز موفق به یافتن شغل ثابت نشدهاند یا درآمد کافی ندارند، توان برنامهریزی بلندمدت برای تشکیل خانواده و پرورش فرزند را نیز نمییابند. علاوه بر این، افزایش چشمگیر هزینههای زندگی، بهویژه در بخش مسکن، و دشواری تأمین اجارهبها یا خرید خانه، فشارهای اقتصادی را دوچندان کرده است.
تورم بالا، کاهش قدرت خرید و نبود حمایتهای رسمی و مؤثر از سوی نهادهای دولتی نیز انگیزه فرزندآوری را به حداقل رسانده است.
برای مواجهه با این چالشها، مجموعهای از راهکارهای فرهنگی و اقتصادی لازم به نظر میرسد. از منظر فرهنگی، باید با تقویت نقش رسانهها، سیستم آموزشی و نهادهای اجتماعی، ارزشهای خانوادهمحور و اهمیت فرزندآوری را دوباره احیا کرد. برگزاری دورههای آموزشی درباره مهارتهای زندگی، مشاورههای قبل و بعد از ازدواج، و ایجاد فضاهایی برای گفتگو و تعامل جوانان میتواند به اصلاح نگرشها کمک کند. از منظر اقتصادی نیز اتخاذ سیاستهای حمایتی همچون ارائه وامهای کمبهره برای مسکن، کاهش مالیات برای خانوادههای دارای فرزند، حمایت از مادران شاغل، ایجاد فرصتهای شغلی پایدار و ارائه بستههای حمایتی ویژه برای خانوادههای کمدرآمد ضروری است.
عبور از بحران جمعیتی نیازمند همکاری هماهنگ دولت، نهادهای اجتماعی و خود جوانان است. تنها با بهبود شرایط اقتصادی، تقویت نظام حمایتی و ایجاد انگیزههای فرهنگی و اجتماعی مناسب میتوان امید داشت که روند کاهش زاد و ولد در استان زنجان کند شود و آیندهای پایدارتر برای جمعیت این استان رقم بخورد.
نویسنده: اکرم محمدی منفرد؛ دبیر جمعیت خاتمالاوصیا زنجان.
انتهای خبر/