غبار فراموشی بر روی قفسههای کتابفروشیهای زنجان
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ کتابفروشیهای قدیمی زنجان، ستونهای نامرئی اما استوار فرهنگ مطالعه و هویت شهری این استان بودهاند.
بیشتر بخوانید
این مکانها فراتر از عرضه کتاب، به عنوان نمادهای تاریخی و کانونهای شکلگیری گفتمانهای فکری عمل میکردند.
تعامل حضوری با کتاب و فروشنده، بخشی جداییناپذیر از فرآیند آموزش و رشد روشنفکری در دهههای گذشته بود و میراثی گرانبها از تاریخ اجتماعی شهر به شمار میرود.
این میراث ارزشمند امروز با چالش جدی جمع شدن و تعطیلی مواجه است بقای آنها بهطور مستقیم به میزان موفقیتشان در هماهنگی با نیازها و سلیقههای نسل جدید بستگی دارد.
جوانان امروزی به دنبال فضاهایی تعاملی، چندرسانهای و مجهز به امکانات رفاهی (مانند کافه یا فضاهای کار گروهی) هستند مدل سنتی فروش صرف، دیگر پاسخگوی این مخاطبان نیست و کتابفروشیها را به سمت انزوا و در نهایت تعطیلی سوق میدهد.
احیاء این مراکز فرهنگی در گرو یک استراتژی جامع است که شامل حمایت هدفمند میشود حمایت دولتی باید در قالب ارائه تسهیلات نوسازی، مشوقهای اجاره یا مالکیت بناهای با ارزش، و اعطای هویت رسمی فرهنگی برای آنها نمود پیدا کند.
همزمان، حمایت مردمی ضامن حیات مستمر است شهروندان باید با آگاهی از ارزش نمادین این فضاها، به مشتریان وفادار تبدیل شوند و با مشارکت در رویدادهایی که در این مکانها برگزار میشود، آنها را به نقاط داغ فرهنگی شهر مبدل سازند.
تنها با این ترکیب متوازن از نوآوری محتوا و حمایت ساختاری، میتوان تضمین کرد که این ریشههای فرهنگی شهر زنجان در برابر گذر زمان و فراموشی مقاومت کنند.
کتابفروشیهای قدیمی ضامن تداوم فرهنگ در جامعه
رضا مکی، رئیس اتحادیه کتابفروشان استان زنجان در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا» گفت: شرایط اقتصادی کنونی، بهویژه افزایش سرسامآور قیمت کاغذ، ضربه مهلکی بر پیکره فرهنگ کتاب و کتابخوانی وارد کرده و نقش سنتی کتابفروشیها را بهشدت کمرنگ ساخته است.
وی با اشاره به اینکه این فشار مالی، کتابفروشان را وادار به فروش اجناس غیرمرتبط کرده است، اظهار داشت: در موارد نگرانکنندهای مانند تبدیل کتابفروشی به چایخانه در خیابان انقلاب تهران، شاهد جایگزینی صریح فرهنگ با تفریح هستیم.
رئیس اتحادیه کتابفروشان استان زنجان خاطرنشان کرد: این بحران، تکیهگاههای تخصصی نشر را که پیشکسوتان آن روز به روز کمتر میشوند، در معرض نابودی قرار داده است.
وی با اشاره به اینکه احیاء کتابفروشیهای قدیمی فراتر از یک کسب و کار، به معنای حفظ هویت و قلب تپنده فرهنگ شهر است، عنوان کرد: این مراکز به دلیل قدمت، صرفاً فروشنده کتاب نیستند، بلکه پاتوقهای فرهنگی و مخازن دانش شفاهی جامعه محسوب میشوند و هویت محله را حفظ میکنند.
مکی ادامه داد: تجربه چندین دههای آنها، بهترین راهنمای نسلهای جدید در انتخاب کتاب است.
وی با تاکید براینکه حمایت از این ستونهای فرهنگی حیاتی، اقدامی ضروری برای جلوگیری از فروپاشی کامل حلقه اتصال نسلها با ادبیات و تاریخ است، بیان کرد: این حمایت تضمین میکند که خیابانهای فرهنگی شهر به فضاهای تجاری صرف تبدیل نشوند و میراث غنی کتابخوانی برای آینده حفظ شود.
رئیس اتحادیه کتابفروشان استان زنجان تصریح کرد: تداوم حیات این مراکز، ضامن تداوم جریان فرهنگ و دانش در جامعه خواهد بود.
بهای معنوی کتاب در قیمتها گم شده است
علیمحمد بیانی، از نویسندگان استان زنجان و از فعالان عرصه انتشار در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا» گفت: در گذشته، شهر زنجان شاهد حضور پررنگ کتابفروشیها بود، به گونهای که تعداد آنها به نسبت جمعیت و در مقایسه با بازارهای جهانی، چشمگیر بود.
وی با اشاره به اینکه با این حال سیر تحولات اجتماعی، افزایش جمعیت و ورود نهادهایی مانند دانشگاهها، الگویی معکوس را رقم زد، اضافه کرد: کتاب به حاشیه رانده شد و این امکان فرهنگی مهم از دسترس بخشی از جامعه دور ماند.
این نویسنده اظهار داشت: برخی، گرانی کتاب را دلیل اصلی تعطیلی کتابفروشیهای قدیمی میدانند اما تجربه زیسته در این حوزه نشان میدهد که شاید این تنها روی سکه باشد.
وی خاطرنشان کرد: بهعنوان کسی که عمری در نشر، کتابخوانی و فروش کتاب فعال بودهام معتقدم قیمت کنونی کتاب، با توجه به بهای واقعی کاغذ و زحمات تولید، آنچنان سرسامآور نیست.
بیانی با تاکید بر اینکه هزینه اصلی که در قیمت کتاب لحاظ نمیشود، یادآور شد: بهای معنوی است؛ وقتی که متخصصان، نویسندگان، ویراستاران و طراحان برای تولید یک محتوای علمی، ادبی یا آموزشی وقت و تخصص خود را صرف میکنند، گفت: با وجود این، اقبال عمومی به کتاب آن شور و شوق گذشته را ندارد.
وی تصریح کرد: یکی از عوامل کلیدی این افول، ظهور رسانههای رقیب است، شبکههای اجتماعی، تلویزیونها، ماهوارهها و اینترنت، تمرکز توجه جامعه را ربودهاند.
این نویسنده خاطرنشان کرد: بزرگترین ضربه اما از توزیع بیرویه و غیرمسئولانه نسخههای الکترونیکی یا PDF کتابها ناشی میشود؛ جایی که دسترسی رایگان به محتوا، حقوق مولف و کپیرایت را نابود میکند.
وی با تاکید بر اینکه این بیتوجهی به حقوق پدیدآورنده، نه تنها نویسنده را متضرر میکند، بلکه کل زنجیره اقتصادی نشر را به خطر میاندازد، اظهار داشت: فرآیند تولید کتاب، از نگارش و ویراستاری گرفته تا صفحهآرایی، طراحی، چاپ، صحافی و توزیع، یک چرخه اقتصادی پیچیده است که هزاران نفر در آن اشتغال دارند.
بیانی مطرح کرد: وقتی حق مالکیت فکری رعایت نشود، این چرخه اقتصادی مختل شده و بیکاری را در این بخش فرهنگی تشدید میکند.
وی با تاکید بر اینکه احیاء حرمت کتاب و بازگرداندن رونق به کتابفروشیهای قدیمی، تنها با تقویت قوانین حمایتی و اجرای قاطعانه کپیرایت میسر است، گفت: حاکمیت قوانین سالم میتواند فضای فرهنگی را احیا کند، اشتغالزایی جدیدی در مسیر تولید و عرضه کتاب به وجود آورد و جایگاه حقیقی کتاب را به جامعه بازگرداند.
کتابفروشیهای قدیمی زنجان نماد زنده تاریخ هستند
سید ناصر ولایی، دبیر انجمن ادبی فریاد استان زنجان و شاعر در در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا» گفت: خداوند متعال، معلم حقیقی انسان است و کتابها بهعنوان وسایل هدایت، مسیر تعالی بشر را روشن میسازند و از اینرو نقش کتابفروشیها نیز بسیار مهم است.
دبیر انجمن ادبی فریاد استان زنجان اظهار داشت: کتابفروشیهای قدیمی زنجان، بیش از فروشگاه، نمادهایی زنده از تاریخ و فرهنگ غنی این شهر هستند.
وی با بیان اینکه احیاء این مراکز نه تنها یک وظیفه نوستالژیک، بلکه یک سرمایهگذاری حیاتی برای تضمین پویایی فرهنگی امروز و فردای زنجان است، اضافه کرد: این پاتوقهای فرهنگی، بستر تبادل اندیشه، حفظ اصالت ادبیات محلی و پرورش گفتمانهای عمیق محسوب میشوند و از تبدیل شهر به فضایی صرفاً تجاری جلوگیری میکنند.
ولایی خاطرنشان کرد: حمایت از آنها، تزریق روح به کالبد شهری و تداوم زنجیره انتقال دانش به نسلهای آینده است.
وی با تاکید بر اینکه برای تحقق این مهم، کتابخانهها و مراکز فرهنگی باید نقش خود را در ارتقاء آگاهی عمومی گسترش دهند، عنوان کرد: البته مشروط بر آنکه دسترسی برای همه اقشار میسر باشد.
دبیر انجمن ادبی فریاد استان زنجان با تاکید بر اینکه این امر مستلزم اقدامات عملی است، ابراز کرد: کتابخانهها باید ساعات کار خود را به طور چشمگیری افزایش دهند تا امکان حضور و مطالعه طولانیتر فراهم شود.
وی تصریح کرد: همچنین، امانتدهی باید با رویههای تضمینی اما منعطف، در محلات مختلف تسهیل شود.
ولایی با اشاره به اینکه در کنار این زیرساختها، نهادهای مسئول مانند اداره ارشاد اسلامی و تبلیغات اسلامی باید نقش حمایتی خود را فعال کنند، عنوان کرد: یکی از مهمترین حمایتها، کمک به کاهش هزینههای تولید کتاب است؛ دولت باید با یارانههای هدفمند یا ارزانسازی دسترسی به کاغذ و مواد اولیه چاپ، مشوق ناشران و نویسندگان باشد.
وی خاطرنشان کرد: این اقدامات متوازن، ضامن بقای فرهنگ مکتوب و دسترسی همگانی به سرچشمههای علم و هنر خواهد بود.
میراث کتابفروشیهای قدیمی زنجان نیازمند تلاشی دو سویه است، نوآوری در تجربه کاربری برای جذب نسل جدید و حمایت هدفمند ساختاری و مردمی، تبدیل این مکانها به مراکز پویای فرهنگی.
ضامن بقای آنها و تداوم نقش حیاتیشان در حفظ هویت و غنای فرهنگی شهر زنجان در دهههای آتی خواهد بود.
گزارش از فاطمه شیرینی.
انتهای خبر/