زنجان رتبه میانی جدول باروری کشور
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ در سالهای اخیر، استان زنجان شاهد روندی نزولی در نرخ باروری و تعداد موالید بوده است موضوعی که پیامدهای جمعیتی بلندمدتی خواهد داشت. کاهش فرزندآوری نه تنها بر ساختار جمعیتی استان تأثیر میگذارد، بلکه زنجیره نیروی کار، اقتصاد خانوادهها و برنامهریزیهای اجتماعی را نیز دچار چالش میکند. تحلیل دقیق این روند و بررسی عوامل مؤثر میتواند به سیاستگذاران و نهادهای مسئول کمک کند تا برنامههای حمایتی و سیاستهای تشویقی مناسبی برای افزایش فرزندآوری تدوین کنند.
بیشتر بخوانید
روند آمار و شاخصهای جمعیتی در زنجان
آمار رسمی نشان میدهد که تعداد تولد در استان زنجان در سالهای اخیر کاهش یافته است.
یکی از سالهای اخیر، کل موالید ثبتشده در استان ۱۳ هزار و ۹۲۳ واقعه بوده است که از این تعداد، حدود ۱۰ هزار و ۴۴۲ نوزاد به مادران زیر ۳۵ سال تعلق دارد.
همچنین گزارش دیگری نشان میدهد که تعداد موالید سالانه استان نسبت به سال قبل ۵/۷ درصد کاهش یافته است؛ بهگونهای که سال پیش ۱۴ هزار و ۱۵۲ واقعه ثبت شده بود.
در زمینه نرخ باروری، معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی استان اعلام کرده که این شاخص در زنجان ۱/۶۷ است؛ یعنی هر زن در استان بهطور متوسط کمتر از سطح مورد نیاز برای جایگزینی نسل فرزند دارد. استاندار زنجان نیز تصریح کرده که نرخ باروری استان از سال ۱۳۹۹ روند کاهشی داشته و این نشان میدهد که مسئله جمعیت، موضوعی چندبعدی و پیچیده است.
از نظر رتبه استانی در کشور، زنجان در شاخص نرخ ولادت در رتبه ۱۵ کشور با حدود ۱۲/۴ درصد قرار دارد. همچنین میانگین سن پدران در هنگام تولد اولین فرزند ۳۲/۵ سال و مادران ۲۶/۹ سال گزارش شده است. این دادهها نشان میدهد که استان زنجان در وضعیت حساس جمعیتی قرار دارد و اگر روند فعلی ادامه یابد، بهتدریج ساختار جمعیتی استان به سمت سالمندی پیش خواهد رفت.
عوامل مؤثر بر کاهش فرزندآوری
فشارهای اقتصادی و معیشتی یکی از مهمترین دلایل کاهش رغبت به فرزندآوری، فشارهای اقتصادی است. هزینههای بالای مسکن، تغذیه، آموزش، مراقبت بهداشتی و رفاه فرزندان باعث میشود خانوادهها ترجیح دهند تعداد فرزندان خود را محدود کنند تا بتوانند کیفیت زندگی و تأمین نیازهای موجود را بهتر مدیریت کنند. افزایش تورم و کاهش قدرت خرید نیز بر این تصمیم اثر مستقیم دارد.
تحصیلات و اشتغال زنان
افزایش سطح تحصیلات بانوان در استان و گرایش آنها به حضور در بازار کار، باعث شده سن ازدواج و به تبع آن سن باروری افزایش یابد. زنانی که برای تحصیل یا پیشرفت شغلی برنامهریزی دارند، ممکن است تصمیم به فرزندآوری را به تأخیر بیندازند یا تعداد فرزندان خود را کاهش دهند.
تغییر نگرش اجتماعی و فرهنگی
تحولات فرهنگی و تغییر ارزشها یکی دیگر از عوامل مهم است. در دهههای گذشته، پیامهایی مانند «دو فرزند کافی است» تأثیر خود را گذاشته و اکنون خانوادهها گرایش بیشتری به کیفیت زندگی، رفاه و رضایت فردی نشان میدهند تا تعداد زیاد فرزند که این تغییر نگرش فرهنگی اثر خود را در بلندمدت در کاهش نرخ باروری نمایان ساخته است.
مهاجرت و کوچ جمعیتی
مهاجرت جوانان به کلانشهرها یا مناطق دیگر به دنبال فرصتهای شغلی و تحصیلی، موجب کاهش جمعیت فعال و در سن باروری در استان شده است. وقتی جمعیت جوان بازنگردد، نرخ ازدواج و فرزندآوری در محل مبدا کاهش مییابد.
تأخیر در ازدواج و افزایش سن فرزندآوری
افزایش سن ازدواج، فاصله بین ازدواج و تولد اولین فرزند و تأخیر در تصمیم به بچهدار شدن، بازه زمانی باروری را محدود میکند. کاهش این بازه باعث میشود امکان داشتن چند فرزند کمتر شود و تعداد فرزندان خانوادهها کاهش یابد.
نااطمینانی به آینده
بیثباتی اقتصادی، نوسانات تورمی و نگرانی از بیکاری، انگیزه خانوادهها برای فرزندآوری را کاهش میدهد. وقتی افراد احساس کنند آیندهای امن ندارند، تصمیم به افزودن فرزند دشوار خواهد بود.
ضعف در حمایت دولتی و سیاستهای تشویقی
نبود برنامههای حمایتی قوی، مانند تسهیلات مسکن برای زوجهای جوان، بستههای مالی و یارانهای، خدمات بهداشتی رایگان برای مادر و کودک، یکی از موانع افزایش جمعیت است. بدون حمایت اقتصادی و اجتماعی کافی، خانوادهها انگیزه لازم برای افزایش تعداد فرزندان را نخواهند داشت.
کاهش فرزندآوری در استان زنجان پدیدهای چندبعدی است که ترکیبی از فشارهای اقتصادی، تغییرات فرهنگی، مهاجرت، تأخیر در ازدواج و ضعف سیاستهای حمایتی را شامل میشود. توجه به این عوامل و تدوین سیاستهای متناسب، کلید جلوگیری از بحران جمعیتی و حفظ پایداری جمعیتی استان خواهد بود.
نویسنده: اکرم محمدی منفرد، دبیر جمعیت خاتمالاوصیا زنجان.
انتهای خبر/