به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا»؛ گسترش هوش مصنوعی و ورود آن به ابعاد مختلف زندگی، شیوه یادگیری، ارتباطات و تربیت نسل جدید را با تحولات گسترده‌ای روبه‌رو کرده است. در این میان، آموزش سواد هوش مصنوعی به کودکان و نوجوانان و آگاهی والدین از فرصت‌ها و تهدیدهای این فناوری، ضرورتی انکارناپذیر است؛ موضوعی که نقش خانواده را در تربیت نسل آگاه و مسئولیت‌پذیر در عصر دیجیتال پررنگ‌تر می‌کند.
بیشتر بخوانید
والدین، نخستین معلمان سواد هوش مصنوعی کودکان هستند
محمدرضا نجفعلی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا»؛ گفت: یکی از مهم‌ترین چالش‌های استفاده کودکان و نوجوانان از هوش مصنوعی، تشخیص درستی و اعتبار پاسخ‌های دریافتی است؛ زیرا بسیاری از کاربران تصور می‌کنند هر آنچه هوش مصنوعی ارائه می‌دهد، صحیح و قابل اعتماد است.
وی با بیان اینکه هوش مصنوعی نباید به‌عنوان دانای کل شناخته شود، افزود: والدین باید این تفکر را در فرزندان خود ایجاد کنند که پاسخ‌های هوش مصنوعی همواره درست نیستند و لازم است اطلاعات دریافتی مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد.
نجفعلی با اشاره به اهمیت آموزش تفکر انتقادی به کودکان بیان کرد: هوش مصنوعی مولد برخلاف بسیاری از فناوری‌های پیشین، محتواهایی مانند متن، صوت و فیلم را متناسب با درخواست کاربر تولید می‌کند و همین مسئله ارزیابی صحت اطلاعات را دشوارتر کرده است.
وی ادامه داد: تعامل انسان‌وار با هوش مصنوعی ممکن است احساس اعتماد بیش‌ازحد ایجاد کند. بنابراین، باید به کودکان آموزش داد که این فناوری با وجود توانایی‌های فراوان، محدودیت‌هایی دارد و نباید بدون بررسی به پاسخ‌های آن تکیه کنند.
این مدرس رسانه‌ای تأکید کرد: هدف از آموزش سواد هوش مصنوعی، ترساندن کودکان از فناوری نیست، بلکه باید آن‌ها را برای استفاده آگاهانه، مسئولانه و نقادانه از این ابزار آماده کرد تا بتوانند از فرصت‌های آموزشی و یادگیری آن بهره ببرند.
نجفعلی با اشاره به اهمیت آموزش تفکر انتقادی به کودکان بیان کرد: هوش مصنوعی مولد برخلاف بسیاری از فناوری‌های پیشین، محتواهایی مانند متن، صوت و فیلم را متناسب با درخواست کاربر تولید می‌کند و همین مسئله ارزیابی صحت اطلاعات را دشوارتر کرده است.
وی ادامه داد: تعامل انسان‌وار با هوش مصنوعی ممکن است احساس اعتماد بیش‌ازحد ایجاد کند. بنابراین، باید به کودکان آموزش داد که این فناوری با وجود توانایی‌های فراوان، محدودیت‌هایی دارد و نباید بدون بررسی به پاسخ‌های آن تکیه کنند.
این مدرس رسانه‌ای تأکید کرد: هدف از آموزش سواد هوش مصنوعی، ترساندن کودکان از فناوری نیست، بلکه باید آن‌ها را برای استفاده آگاهانه، مسئولانه و نقادانه از این ابزار آماده کرد تا بتوانند از فرصت‌های آموزشی و یادگیری آن بهره ببرند.
غفلت از حریم خصوصی، هزینه سنگین فناوری است
معصومه مقدم در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا»؛گفت: گسترش هوش مصنوعی مولد در زندگی روزمره، فرصت‌های تازه‌ای برای تولید محتوا و دسترسی به اطلاعات فراهم کرده است؛ اما در کنار این فرصت‌ها، موضوعاتی مانند تهدید حریم خصوصی، سوگیری اطلاعاتی و کاهش مسئولیت‌پذیری نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند.
وی با بیان اینکه تولید محتوا با هوش مصنوعی بسیار آسان شده است، افزود: افراد می‌توانند به‌راحتی تصاویر و محتواهایی تولید کنند که دیگران را در موقعیت‌های غیرواقعی نشان دهد یا مطالبی را به آن‌ها نسبت دهد. اگر اخلاق و مسئولیت‌پذیری متناسب با رشد فناوری تقویت نشود، جامعه با مشکلات جدی‌تری روبه‌رو خواهد شد.
مدرس رسانه‌ای متذکر شد: یکی دیگر از نگرانی‌های مهم، واگذاری تصاویر شخصی و خانوادگی به سرویس‌های هوش مصنوعی است. برای مثال، برخی ابزارها تصاویر افراد را به تصاویر کارتونی یا انیمه تبدیل می‌کنند و کاربران بدون آگاهی از نحوه پردازش اطلاعات، عکس‌های خود را در اختیار این سامانه‌ها قرار می‌دهند.
مقدم با اشاره به مسئله سوگیری در پاسخ‌های هوش مصنوعی بیان کرد: این فناوری با مجموعه‌های گسترده‌ای از داده‌ها آموزش می‌بیند و اگر در داده‌های آموزشی کلیشه‌ها و نگرش‌های تبعیض‌آمیز وجود داشته باشد، احتمال دارد چنین الگوهایی در پاسخ‌های آن نیز منعکس شوند.
وی ادامه داد: اعتبار پاسخ‌های هوش مصنوعی در همه حوزه‌ها یکسان نیست و موضوعاتی مانند دین، سرمایه‌گذاری، روابط بین‌فردی و مشاوره‌های روان‌شناختی نیازمند ارزیابی دقیق‌تری هستند.
این مدرس رسانه‌ای تأکید کرد: والدین و مربیان باید به کودکان بیاموزند که اطلاعات شخصی و خانوادگی خود را بدون شناخت کافی از ابزارهای دیجیتال در اختیار سامانه‌ها قرار ندهند و همواره با نگاه انتقادی و مسئولانه از هوش مصنوعی استفاده کنند.
نسل آینده بدون سواد هوش مصنوعی آسیب‌پذیر است
آرزو دودانگه در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا»؛ گفت: هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک ابزار فناوری نیست، بلکه به بخشی از محیط رشد، یادگیری و تصمیم‌گیری کودکان و نوجوانان تبدیل شده است؛ ازاین‌رو والدین باید شیوه‌های تربیتی خود را متناسب با شرایط جدید بازنگری کنند.
وی با بیان اینکه آموزش سواد هوش مصنوعی لزوماً به معنای استفاده مستقیم کودکان از چت‌بات‌ها نیست، افزود: می‌توان مفاهیم مرتبط با این فناوری را از طریق داستان‌گویی، مثال‌های ساده و گفت‌وگوهای خانوادگی به کودکان آموزش داد.
مدرس رسانه‌ای متذکر شد: در کتاب داستانی «فیل‌های باهوش جنگل» تلاش شده است مفاهیم مرتبط با هوش مصنوعی در قالب داستان برای کودکان مطرح شود. چنین روش‌هایی می‌توانند زمینه مناسبی برای آموزش موضوعات اجتماعی و اخلاقی این فناوری فراهم کنند.
دودانگه با اشاره به سه مؤلفه اساسی والدگری دیجیتال بیان کرد: بر اساس نظریه خودتعیین‌گری، انسان‌ها سه نیاز روان‌شناختی مهم شامل احساس شایستگی، خودمختاری و تعلق دارند که می‌توان این مؤلفه‌ها را در تربیت دیجیتال نیز مورد توجه قرار داد.
وی ادامه داد: احساس شایستگی به معنای برخورداری از توانایی لازم برای مواجهه با محیط، خودمختاری به معنای داشتن اختیار در تصمیم‌گیری و احساس تعلق به معنای برخورداری از ارتباط عمیق و معنادار با دیگران است. والدین باید در فضای دیجیتال نیز به این سه نیاز فرزندان توجه کنند.
این مدرس رسانه‌ای تأکید کرد: عصر هوش مصنوعی برخی مناسبات اساسی زندگی، ازجمله قدرت اثرگذاری والدین بر فرزندان را تغییر می‌دهد و روش‌های سنتی تربیت ممکن است دیگر پاسخگوی شرایط جدید نباشند.
وی اظهار داشت: خانواده‌ها باید به‌جای صرفاً محدود کردن دسترسی فرزندان به فناوری، زمینه شناخت، انتخاب آگاهانه و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی را فراهم کنند تا کودکان بتوانند در محیط دیجیتال استقلال فکری و توانایی تصمیم‌گیری داشته باشند.
با توجه به گسترش روزافزون هوش مصنوعی، تربیت نسل آگاه نیازمند عبور از روش‌های سنتی و تقویت مهارت‌هایی مانند تفکر انتقادی، مسئولیت‌پذیری، حفظ حریم خصوصی و قدرت تشخیص اطلاعات صحیح است. والدین و مربیان باید به‌جای منع صرف استفاده از فناوری، زمینه بهره‌گیری آگاهانه و اخلاق‌مدار از آن را فراهم کنند تا هوش مصنوعی به ابزاری برای رشد، یادگیری و توانمندسازی نسل آینده تبدیل شود.
انتهای خبر/