ضعف مهارت، پویایی دختران را متوقف کرده است
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ دغدغههای دختران ۲۰ تا ۳۰ ساله در سالهای اخیر دستخوش تحولات عمیقی شده است. تغییر الگوهای مرجع، گسترش بیسابقه فضای مجازی، فردگرایی فزاینده و ضعف مهارتهای زندگی، از جمله موضوعاتی است که کارشناسان حوزه زن و خانواده به عنوان عوامل اثرگذار بر سبک زندگی و اولویتهای نسل جدید از آنها یاد میکنند.
بیشتر بخوانید
آنچه امروز این نسل را با چالشهای بیسابقهای روبهرو کرده، نه یک مسئله واحد، بلکه مجموعهای از مسائل درهمتنیده است که از یکسو ریشه در تغییرات معرفتی و ارزشی جامعه دارد و از سوی دیگر، تحت تأثیر شتاب فزآینده تحولات فناورانه و فرهنگی قرار گرفته است.
فردگرایی سودمحور جایگزین هنجارهای جمعگرایانه شد
حجتالاسلام مهدی جعفری، کارشناس مسائل خانواده در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: یک دهه گذشته، تحولی بنیادین در نگرش دختران ۲۰ تا ۳۰ ساله رخ داده است: عبور از «انسان مکلف» به «انسان صاحبحق».
وی با بیان اينکه در گذشته اولویت با ایفای نقشهای همسری و مادری بود و تصمیمات حول «تکلیف شرعی و اخلاقی» شکل میگرفت، افزود: اما امروز پرسش اصلی دختران این است: «این ازدواج به سود من است یا به ضررم؟». فردگرایی مبتنی بر سودمحوری، که ریشه در مبانی لیبرالی دارد، جایگزین هنجارهای جمعگرایانه شده و سبک تصمیمگیری را دگرگون کرده است.
کارشناس مسائل خانواده با توضیح اینکه این تغییر تنها به شهرهای بزرگ محدود نمیشود، تصریح کرد: رسانهها مرزهای جغرافیایی را درنوردیدهاند.
وی با تأکيد بر اینکه سیاستگذاری تکبعدی نهتنها کارساز نیست، بلکه مسئله را پیچیدهتر میکند، اظهار داشت: مسائل اجتماعی «کلافوار» درهمتنیده شدهاند و علتهای چندلایه دارند. تجربه سالهای گذشته نشان داده که قوانین محدودکننده، اغلب به مسائل جدیدی دامن زدهاند.
جعفری خاطرنشان کرد: تنها با بازتعریف «هویت زنانه» براساس فرهنگ ایرانی - اسلامی میتوان به نقطه آغاز اصلاح رسید؛ هویتی که نه انفعال سنتی باشد و نه تقلید غربی، بلکه مبتنی بر کرامت، مسئولیت و عاملیت آگاهانه شکل گیرد.
وی با اشاره به اینکه این پروژه نیازمند هماهنگی خانواده، مدرسه، دانشگاه و رسانه است، متذکر شد: نتیجه آن یکشبه حاصل نمیشود، بلکه فرآیندی زمانبر است که باید از سالهای نخست زندگی آغاز شود. سرمایهگذاری بر هویت، بهعنوان نقطه کانونی، میتواند بخش قابلتوجهی از آسیبهای اجتماعی حوزه زنان را کاهش دهد.
بحران الگو؛ سرگردانی دختران در فضای مجازی
صفیاله ملکی، دکتری جامعهشناسی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: نسل جدید دختران ایرانی در دهه دوم و سوم زندگی خود، با پدیدهای بیسابقه روبهروست: فروپاشی الگوهای مرجع سنتی و همزمان غرقشدن در انبوهی از هویتهای متناقض در شبکههای مجازی.
وی با بیان اینکه این وضعیت «بحران سیالیت الگو» نامیده میشود، تصریح کرد: جایی که دختر امروز دیگر نه مادر، اقوام یا معلم خود را الگو مییابد و نه حتی سلبریتیهای دهه قبل را، زیرا رسانههای پسامدرن مدام به او پیام میدهند که «خودت میتوانی یک مرجع باشی». این آزادی ظاهری، اما به تزلزل فرهنگی و بحران هویتی انجامیده است.
دکتری جامعهشناسی با توضیح اينکه فضای مجازی حریم خصوصی را برچیده و آرزوهای دختر روستایی را با سبک زندگی سلبریتیهای لسآنجلسی گره زده است، اظهار کرد: این «دسترسی تصویری» به همه چیز، بدون توانایی سواد رسانهای، تحلیل و گزینش، بزرگترین ضربه را به خودباوری و واقعبینی دختران زده است.
وی خاطرنشان کرد: امروز دختری در پایینترین سطح اقتصادی، آرزوهای خود را بر اساس سبک زندگی فردی در نقطهای دیگر شکل میدهد و این شکاف میان تصویر و واقعیت، منبع اصلی اضطرابهای نسل جوان و خودباختگی در آنان شده است.
وی با تأکيد بر اینکه سومین رکن بحران، ضعف مهارتهای زیستی و سبک زندگی است، اظهار داشت: دختران امروز در خودشناسی، حل تعارض و مدیریت هیجان آموزش های لازم را ندیدهاند، درحالیکه جامعه از آنها انتظار ایفای نقشهای مهم و مثبت مادری، همسری و شهروندی را دارد.
ملکی بر «درهمتنیدگی مسائل» تأکید کرد و متذکر شد: این سه مسئله چنان به یکدیگر گره خوردهاند که حل هرکدام بدون توجه به دیگری را ناممکن مینماید. آنچه بحران را عمیقتر میکند، ضعف نهادهای فرهنگی در کشور است که بتواند این وضعیت سیال را سامان دهد و دختران را در مسیر شکلگیری هویتی منسجم و مبتنی بر فرهنگ ایرانی - اسلامی هدایت و همراهی کند.
ضعف مهارتهای زندگی؛ دغدغه جدی دختران
لیلا انصاری، کارشناس مسائل خانواده در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: جذابیتهای فضای مجازی، دختران جوان را به جهانی از امکانات نامحدود کشانده، اما آنها را برای مواجهه با واقعیتهای عینی زندگی بیسلاح گذاشته است.
وی از «ضعف مهارتهای فردی و اجتماعی» به عنوان دغدغه جدی دختران ۲۰ تا ۳۰ ساله نام برد و تأکید کرد: دخترانی که در خودشناسی، کنترل خشم، ارتباط مؤثر، همسرداری و حتی مادری، آموزش نظاممند ندیدهاند و فرآیند جامعهپذیری در آنها ناقص مانده است. گویی تبدیل شدن به یک شهروند مسئول و انسان توانمند، آنگونه که باید، در آنها شکل نگرفته است.
کارشناس مسائل خانواده خانواده متذکر شد: نکته تأملبرانگیز آنکه این ناتوانی، با سطح اقتصادی یا محل زندگی رابطه مستقیم ندارد؛ بلکه محصول «سیالیت بیضابطه» ارزشهاست. گذشتهای که هنجارهای اخلاقی و رفتاری در بافت خانواده و جامعه منتقل میشد، جای خود را به انبوهی از محتواهای پراکنده و بعضاً متضاد در شبکههای اجتماعی داده است.
وی خاطرنشان کرد: اگرچه ظاهر مسائل در تهران با یک شهرستان متفاوت است، اما در لایههای زیرین، همگی ریشه در یک پدیده دارند: فقدان «چارچوب هویتی پایدار» که به دختر بیاموزد چگونه میان خواستههای شخصی و مسئولیتهای اجتماعی تعادل برقرار کند.
انصاری سرمایهگذاری بلندمدت بر «تربیت هویتی» از سنین پایین را به عنوان راهکار معرفی کرد و یادآور شد: پروژهای که در آن همه نهادهای تربیتی نقش دارند و هدف آن، پرورش دختری است که هم «خود» را بشناسد و هم «جایگاه» خود را در پیوند با جامعه و فرهنگ خویش. بدون این بازآموزی، هرگونه اصلاح دیگر، تنها مسکنی موقتی خواهد بود و ریشههای عمیق این بحران، همچنان به حیات خود ادامه خواهد داد.
دغدغههای دختران ۲۰ تا ۳۰ ساله را نمیتوان با یک نسخه واحد یا سیاستگذاری تکبعدی حل کرد. مسائل این نسل، «کلافوار» درهمتنیده شدهاند و ریشه در سه لایه بنیادین دارند: فروپاشی الگوهای هویتی، فردگرایی سودمحور ناشی از مبانی لیبرالی و ضعف مهارتهای زیستی و اجتماعی.
کارشناسان همگی بر این نکته اتفاق نظر دارند که نقطه کانونی اصلاح، «هویت» است. هویتی که بر پایه ارزشهای ایرانی - اسلامی بازتعریف شود و به دختران بیاموزد میان خواستههای شخصی و مسئولیتهای اجتماعی تعادل برقرار کنند. این پروژه، اما زمانبر است و نیازمند هماهنگی تمام نهادهای تربیتی از خانواده و مدرسه تا دانشگاه و رسانه است.
انتهای خبر/