فرزندآوری نباید یک معادله اقتصادی باشد
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ مسئله کاهش نرخ باروری در ایران امروز، دیگر یک معضل صرفاً جمعیتی یا اقتصادی نیست؛ بلکه به پیچیدهترین لایههای زیستروانی، فرهنگی و معیشتی خانوادهها گره خورده است. از احیای باورهای دینی تا امنیت شغلی و ثبات اقتصادی نشان میدهد که تصمیم به فرزندآوری، نقطهبرخورد چندین متغیر همزمان است: اعتماد به آینده، قابلیت پیشبینی اوضاع معیشتی، جایگاه اجتماعی مادری و باور به پشتوانههای معنوی. در چنین شرایطی، هر راهکار تکبعدی (چه صرفاً فرهنگی و چه صرفاً اقتصادی) محکوم به شکست است، مگر آنکه سیاستگذار بتواند همزمان «امنیت مادی» و «امنیت روانی ‑ معنوی» را برای خانوادهها بازتعریف و بازتولید کند.
بیشتر بخوانید
احیای باورهای دینی کلید افزایش جمعیت
حجتالاسلام مهدی جعفری، کارشناس مسائل خانواده، در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ با اشاره به تغییر سبک زندگی خانوادهها در سالهای اخیر گفت: همزمان با دگرگونیهای اقتصادی، نگاه خانوادهها به ازدواج و فرزندآوری از یک ارزش پایدار به یک تصمیم مشروط تبدیل شده است. آنچه امروز خانوادهایرانی را در این مسیر دچار تردید کرده، صرفاً کمبود درآمد نیست، بلکه گسست از باور به تدبیر الهی و تکیه بر محاسبات صرفاً مادی است.
وی افزود: دو خانواده با درآمد یکسان ممکن است تصمیمهای کاملاً متفاوتی بگیرند؛ چون آنچه تفاوت میسازد، سطح توکل، اعتماد به آینده و قوت قلب به پشتوانه معنوی در فرهنگ ایرانی‑اسلامی است. در سالهای اخیر، این سرمایههای فرهنگی رو به فرسایش رفته است.
کارشناس خانواده با تأکید بر اینکه این بحران فقط مختص مردان نیست، تصریح کرد: بسیاری از زنان تحصیلکرده و شاغل امروزی، میان هویت مادری و هویت حرفهای خود دچار تعارض شدهاند و این تعارض ریشه در تغییر الگوهای فرهنگی و کاهش جایگاه اجتماعی مادری دارد.
وی با اشاره به پیامدهای روانی‑فرهنگی جنگ اخیر، متذکر شد: علاوه بر آسیبهای اقتصادی، امید و اعتمادبهنفس جمعی خانوادهها آسیب دیده و این مهمتر از هر شاخص مادی است. زمانی که خانوادهها نتوانند برای افق ۱۰ - ۵ ساله خود تصویر روشنی داشته باشند، تصمیم به فرزندآوری به تعویق میافتد.
جعفری با تأکید بر نقش رسانهها و نهادهای فرهنگی در ترمیم این نگاه خاطرنشان کرد: برای تغییر این روند، پیش از آنکه به دنبال افزایش درآمد باشیم، باید باور به برکت فرزند، سادهزیستی، قناعت و توکل را در کانون خانوادهها احیا کنیم. فرزندآوری نباید یک معادله اقتصادی باشد، بلکه یک انتخاب هویتی، معنوی و تمدنی است که نیازمند بازتعریف فرهنگی دارد.
ثبات شغلی، مهمتر از درآمد است
لیلا انصاری در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ به بررسی دو موضوع مهم امنیت شغلی و میزان درآمد در تصمیمگیری برای فرزندآوری پرداخت.
وی تأکید کرد: این دو موضوع در کنار یکدیگر قرار دارند، اما از منظر تصمیمگیری برای فرزندآوری، امنیت شغلی نقش تعیینکنندهتری ایفا میکند.
کارشناس مسائل خانواده با اشاره به اینکه فرزندآوری یک تصمیم بلندمدت است، بیان کرد: خانوادهها بیشتر از آنکه به درآمد فعلی خود توجه کنند، به این فکر میکنند که آیا در سالهای آینده نیز قادر به تأمین نیازهای فرزند خواهند بود یا خیر.
وی افزود: تجربه نشان میدهد افرادی که درآمد کمتری دارند اما از ثبات شغلی برخوردارند، با آرامش بیشتری برای فرزندآوری تصمیم میگیرند.
انصاری خاطرنشان کرد: گروههای آسیبپذیر در این زمینه را شامل زوجهای جوان در آستانه تشکیل خانواده، افرادی که با قراردادهای موقت کار میکنند، شاغلان بخش خصوصی و زنان شاغل بهویژه زنان تحصیلکرده برشمرد.
وی اظهار کرد: بسیاری از خانوادههای دارای یک فرزند برای تصمیمگیری در مورد فرزند دوم یا سوم، بیشتر به ثبات اقتصادی و امنیت شغلی توجه دارند.
کارشناس مسائل خانواده تأکید کرد: اگر حداقل نیازهای معیشتی تأمین شود، آنچه بیش از همه بر تصمیم خانواده تأثیر میگذارد، احساس امنیت نسبت به آینده است. ایجاد شرایطی که امنیت شغلی و اقتصادی را تضمین کند، میتواند به افزایش نرخ فرزندآوری کمک کند و خانوادهها را در تصمیمگیریهای خود یاری دهد.
بازگرداندن امنیت شغلی، وظیفه اول سیاستگذار است
اکرم نوری، کارشناس علوم اجتماعی در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: سیاستهای جمعیتی نباید جدا از سیاستهای اشتغال و اقتصاد دیده شوند.
وی افزود: تا زمانیکه خانواده نسبت به آینده شغلی و اقتصادی خود احساس ناامنی کند، طبیعی است که تصمیمهای بلندمدت مانند فرزندآوری را به تعویق بیندازد.
کارشناس علوم اجتماعی با اشاره به اینکه در شرایط امروز، حفظ اشتغالهای موجود و بازگرداندن ثبات به بازار کار، حتی از ایجاد فرصتهای شغلی جدید نیز مهمتر است، تصریح کرد: هر شغلی که حفظ میشود، در واقع بخشی از امنیت روانی یک خانواده نیز حفظ خواهد شد.
وی راهکارهای مؤثر را چنین برشمرد: طراحی برنامههای حمایتی برای افرادی که شغل خود را از دست دادهاند، حمایت از زوجهای جوان، تقویت امنیت شغلی زنان، اجرای کامل قوانین حمایت از مادران شاغل و توسعه محیطهای کار خانوادهدوست.
نوری با توضیح اینکه امروز بسیاری از خانوادهها علاوه بر اشتغال، درباره مسکن، تورم، آینده فرزندان و ثبات زندگی نیز نگرانی دارند، اظهار کرد: این نگرانیها واقعی است و نمیتوان تنها با توصیههای فرهنگی یا مشوقهای کوتاهمدت آنها را برطرف کرد. مهمترین وظیفه سیاستگذار، بازگرداندن احساس امنیت، ثبات و امید به آینده است؛ هر سیاستی که آینده را برای خانوادهها قابل پیشبینیتر کند، میتواند زمینه تصمیمگیری آگاهانهتر برای فرزندآوری را فراهم سازد.
فرزندآوری را نمیتوان صرفاً به یک «معادله اقتصادی» یا صرفاً به یک «وصیت فرهنگی» تقلیل داد. سیاست جمعیتی موفق، آن است که همزمان: با اصلاح بازار کار و حمایت از مادران شاغل، خطرپذیری تصمیمگیری را کاهش دهد و با بازتعریف جایگاه خانواده در گفتمان عمومی و رسانهای، جذابیت و اعتبار هویت مادری و پدری را احیا کند. هر سیاستی که بتواند همزمان «نان شب» و «امید به فردا» و «باور به حکمت این انتخاب» را برای یک خانواده تأمین کند، میتواند از سد تردیدهای امروزی عبور کرده و نسلی را به آینده پیوند بزند.
انتهای خبر/