انزوای اجتماعی پیامد استفاده افراطی از اینترنت

خدیجه کابلی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا»؛ با بیان اینکه اعتیاد به اینترنت به‌عنوان یکی از چالش‌های نوین سلامت روان، به‌ویژه در میان کودکان و نوجوانان، رو به افزایش است، اظهار کرد: استفاده افراطی از اینترنت می‌تواند به افزایش انزوا، اختلال خواب، کاهش تعاملات واقعی و بروز اضطراب و افسردگی منجر شود.

بیشتر بخوانید

• اعتیاد اینترنتی عامل اضطراب و افسردگی
• برقراری پوشش اینترنت در تمام روستاهای ماهنشان
• روستای ماری زنجان به اینترنت مجهز می‌شود

وی گفت: اعتیاد به اینترنت اشکال مختلفی دارد؛ از وابستگی به شبکه‌های اجتماعی گرفته تا بازی‌های رایانه‌ای و محتوای نامناسب. این فضاها با ایجاد پاداش‌های لحظه‌ای، موجب ترشح دوپامین در مغز می‌شوند. زمانی که کودک یا نوجوان در یک بازی اینترنتی امتیاز یا پاداش دریافت می‌کند، مغز او دوپامین ترشح می‌کند و همین چرخه پاداش، زمینه وابستگی را فراهم می‌کند. به مرور زمان فرد برای تجربه همان حس لذت، زمان بیش‌تری را در فضای مجازی سپری می‌کند.

مدیرگروه روان‌شناسی دانشگاه زنجان با بیان اینکه از جمله نشانه‌های اعتیاد اینترنتی می‌توان به بی‌خوابی، برهم خوردن تنظیم خواب، تحریک‌پذیری، پرخاشگری، اضافه‌وزن و از دست دادن علاقه به فعالیت‌های دیگر اشاره کرد، افزود: عقب افتادن از مسئولیت‌های تحصیلی و شخصی نیز اضطراب را تشدید می‌کند و انزوای اجتماعی می‌تواند زمینه‌ساز افسردگی شود. حتی برخی پژوهش‌ها از تأثیرات منفی این وابستگی بر فرایندهای سلولی مغز خبر می‌دهند.

وی با بیان اینکه اعتیاد به اینترنت نوعی وابستگی رفتاری است که به‌تدریج جایگزین فعالیت‌های طبیعی زندگی فرد می‌شود، ادامه داد: در این وضعیت، فرد کنترل زمان استفاده خود را از دست می‌دهد و با وجود آگاهی از پیامدهای منفی، همچنان به حضور مداوم در فضای مجازی ادامه می‌دهد. 

کابلی با تأکید بر اینکه این وابستگی می‌تواند با نشانه‌هایی مانند اضطراب در صورت قطع دسترسی، کاهش تمرکز، افت تحصیلی یا شغلی و اختلال در خواب همراه باشد، بیان کرد: نوجوانان و جوانان به دلیل حساسیت‌های رشدی و نیاز به تعامل اجتماعی، بیش از دیگران در معرض این آسیب قرار دارند.

وی با اشاره به اینکه ریشه اعتیاد به اینترنت اغلب در نیازهای برآورده‌نشده عاطفی، احساس تنهایی، کمبود اعتمادبه‌نفس یا ناتوانی در مدیریت هیجان‌ها نهفته است، افزود: فضای مجازی با ایجاد احساس تعلق، هیجان سریع و پاداش‌های فوری، به‌طور موقت این خلأها را جبران می‌کند؛ اما در بلندمدت موجب انزوا و کاهش مهارت‌های ارتباطی می‌شود. درمان این مسئله معمولاً با آموزش مهارت‌های خودکنترلی، تقویت روابط خانوادگی، برنامه‌ریزی زمانی و در موارد شدید، مشاوره تخصصی امکان‌پذیر است.

مدیرگروه روان‌شناسی دانشگاه زنجان با تأکید بر اینکه راهکارهایی همچون ورزش منظم، یادگیری مهارت‌های جدید مانند موسیقی، برنامه‌ریزی دقیق برای خواب و استفاده از محدودکننده‌های زمانی اینترنت را توصیه کرد، ادامه داد: تمرین‌های «ذهن‌آگاهی» می‌تواند به کاهش اضطراب و افزایش کنترل فرد بر رفتارهایش کمک کند.