logo
امروز : سه شنبه ۶ اسفند ۱۳۹۸
حضرت مهدی(عج):برای تعجیل در ظهور من زیاد دعا کنید که خود فَرَج و نجات شما است. (کمال‌الدین، ج ٢، ص ٤٨٥)
[ 2020/2/25 ] [ 1 رجب 1441 ]
شناسه خبر : ۱۴۹۶۲

ماهیت توسعه

ماهیت-توسعه

اگرچه لفظ توسعه در فرهنگ امروزی جامعه به نظر تازه است ولی توسعه ازنظر معنا برای جامعه ایرانی تازه نیست.

به گزارش موج رسا; اگرچه لفظ توسعه در فرهنگ امروزی جامعه به نظر تازه است ولی توسعه ازنظر معنا برای جامعه ایرانی تازه نیست. توسعه اگر اولین سوغات فرنگ‌رفته‌ها برای مملکت نباشد از اولین آورده غرب‌گرایی و غرب پرستی در کشور است.

ترقی لفظی است که فرنگ رفته‌ها از اولین روز بازگشت به کشور برای توصیف اروپا یا همان فرنگ به‌کاربرده‌اند و اگرچه لفظ ممالک راقیه سال‌ها است که از ذهن و زبان مردم پاک‌شده است ولی این لفظ همچنان در ذهن‌ها با مترادف‌های امروزی خود باقی است.

آنچه از این سیر برمی‌آید برای فهم توسعه و معنای آن اول باید مفهوم کلمه ترقی مشرف شد و بعد توسعه را درک کرد.

امروزه اگر از مردم سؤال شود که معنی ترقی و توسعه چیست بلاشک خواهند گفت رشد و تعالی جامعه و ازآنجاکه برخی از مسلمانان با ساده‌انگاری لفظ توسعه و ترقی را بامعنای رشد و تعالی ذکرشده در قرآن یکی می‌گیرند بهتر است در ابتدا معنای رشد و تعالی در اسلام را از زبان قران بررسی کنیم.

لفظ رشد و مترادف‌های معنای آن 19 بار در قرآن در سوره های مختلف آمده است و معروف‌ترین این تعابیر لا اکراه فی الدین قد تبین الرشد و من الغی است که رشد در برابر غی بیان‌شده و راه رشد راهی است که انسان را به منتهای هدف آفرینش هدایت می‌کند و به‌هیچ‌عنوان مترادف با توسعه و ترقی که برخی فکر می‌کنند این دوبه‌یک معنا هستند نیست.

توسعه در جهان امروز صرفاً توسعه اقتصادی و توسعه مؤلفه‌های بهبود اقتصاد با معیارهای غربی آن است و اگر جایی هم‌صحبتی از توسعه فرهنگی است منظور فرهنگ سرمایه‌داری و فرهنگ خادم توسعه اقتصاد غربی یا به عبارت بهتر فرهنگی که در آن دیوار بلندی بین فقیر و غنی کشیده‌اند و فقیر هرروز  فقیرتر می‌شود است.

تفکر غربی برای مقبولیت و مشروعیت بخشیدن برای گفته‌ها و تفکرات خود در خصوص توسعه متوسل به ایجاد دوقطبی کاذبی می‌کند که در آن دو شهر متفاوت در مقابل هم هستند، شهر اول که در آن هنوز محیط شهری یک محیط روستایی و بدون بهداشت و لوازم اولیه زندگی است و انسان همواره در مبارزه با بلایای طبیعی، بیماری، قحطی، بی‌سوادی و... است و با خرافه‌پرستی ریشه حل این مسائل را در مبادی غیبی جست‌وجو می‌کند؛

شهر دوم آرمان‌شهر غربی‌ها است که در آن شهرهای صنعتی و برخوردار از بهداشت است و انسان بر بلایای طبیعی غلبه کرده و همه‌چیز به‌واسطه علم رام انسان شده است و خبری از مرگ‌ومیر به دلیل بیماری‌های ناشناخته نیست بلکه این شهر منجی شهر اول نیز است.

اگر بخواهیم این دو شهر را بدون نتیجه گیری قبلی با یکدیگر قیاس کنیم عقل سلیم می‌گوید که شهر دوم بهتر است و هیچ‌کس نمی‌پذیرد که شهر اول بهتر است و حتی اگر بهتر بودن شهر اول وحی منزل هم باشد انسان به دلیل حرص خود بر این وحی کافر خواهد شد. آیا واقعاً شهر دوم بهتر از شهر اول است؟

باید گفت که قیاس این دو شهر باهم به‌طورکلی اشتباه است و در این مقایسه دو شهری که باید باهم مقایسه شوند شرایط آن‌ها کاملاً مغرضانه انتخاب‌شده است و در شهر اول جامعه‌ای به تصویر کشیده شده است که هرچند روستایی است ولی از آرمان‌های حیاتی دینی و به عبارت بهتر اسلامی به دور است درحالی‌که در شهر دوم تصویری کاملاً غیرواقعی از یک شهر صنعتی به تصویر کشیده شهد است درحالی‌که همه ما از آلودگی‌های شهری این جامعه، عدم اعتدال روانی مردم در این شهرها، فساد اخلاقی رایج در این شهرها، جنگ دائمی کفر و شرک در این جوامع مطلع هستیم که غرب در قیاس خود این‌ها را از صفحه پاک‌کرده است.

درحالی‌که معنای توسعه در فرهنگ غربی منطبق بر اقتصاد است و البته اقتصادی فاسد آیا می‌توان توسعه را با مفهوم تکامل و تعالی یکی فرض کرد؟ طبیعتاً خیر، مفهوم تکامل و تعالی و رشد در قرآن اصالتاً به ابعاد روحانی و معنوی بشر اشاره دارد و نه اینکه تکامل روحی و اخلاقی بشر متکی بر توسعه ماد و اقتصادی بشر باشد بلکه برعکس رشد انسان در قناعت و اعتدال در پرهیز از تمتع و ایثار و سلامت نفس در برابر فساد نفس است.

البته این نکته ناگفته نماند که در اسلام روح و جسم و معنا و ماده در تعارض و تضاد با یکدیگر نیستند و در اصل بایک دیگر متحد اند.

سیر تکاملی انسان در قران بر محور وجود مبارک الله است و این معنا بسیار در آیات قران مطرح‌شده است. تکامل و تعالی در معارف اسلامی در بعد فرهنگی و معنوی اصالت دارد درحالی‌که غرب این را به‌صورت های پست حیوانی تقلیل داده است. البته این بدان معنی نیست که اسلام به مسائل اقتصادی توجه ندارند بلکه اقتصاد و مسائل اقتصادی یکی از مسائل تبعی است.

در اسلام و نظام اسلامی مسائل معنوی و فرهنگی اصل است و در راستای تعالی انسان در این دو ساحت قدم برمی‌دارد و این دو اصل قرار درند و فقر و نبود عدالت اجتماعی چون مانع بزرگی بر سر راه تعالی فرهنگ و معنویت است پس مسائل مالی یکی از مسائل تبعی در نظام اسلامی است و توجه به آن از این باب لازم و ضروری است که عدالت اجتماعی برای تحقق این دو میسر شود.//ک

انتهای پیام/

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. قسمت های مورد نیاز علامت گذاری شده اند. *